როგორც ვიცით, კონსტიტუცია ქვეყანაში წესრიგის დამყარებას ემსახურება. მეტად თუ ნაკლებად, ადამიანები მობილიზებულები ვართ და ვცდილობთ, მოვერგოთ წესებსა და კანონებს. ნებისმიერი სახელმწიფოსთვის ის უნდა იყოს გარანტი იმისა, რომ გათვალისწინებული იქნება კანონით გაწერილი უფლებები და თავისუფლებებელი. საქართველოში კონსტიტუციას საკუთარი ისტორია აქვს. მას უკვე ასი წელი შეუსრულდა.
საქართველოს პირველი კონსტიტუცია 1921 წელთან არის დაკავშირებული. ვიცით, რომ მაშინ განსხვავებული იყო ეპოქა, აზროვნება და განსხვავებულები იყვნენ ადამიანები. შესაბამისად, დღევანდელი გადმოსახედიდან მისი შეფასება არცთუ ისე მარტივია საკმარისი ცოდნის გარეშე. კონსტიტუციონალისტი, ვახუშტი მენაბდე 1921 წლის კონსტიტუციასთან დაკავშირებით ორ თეზისს გვთავაზობს:
- როცა უყურებენ პირველ კონსტიტუციაზე, მას თანამედროვე გადმოსახედიდან უყურებენ, თანამედროვე თეორიული ჩარჩოთი აფასებენ, როცა მაშინ აბსოლიტურად სხვა ჩარჩოები მოქმედებდა;
- პირველ კონსტიტუციაზე ამბობენ, რომ მას არ უმოქმედია. ფორმალურად მართლა არ უმოქმედია, მაგრამ, რეალურად, ის იმ წესრიგის კონსტიტუციური გაფორმება იყო, რაც იქამდე ისედაც მოქმედებდა 1918-1921 წლებში.
ამის შემდეგ იყო ეტაპი, როდესაც ჩვენს ქვეყანას ჰქონდა საბჭოთა ოთხი კონსტიტუცია – ცხადია, ის არის იყო ქართველების ინტერესებისა და ნების ანარეკლი, რადგან აბსოლუტურად საბჭოთა რეალობაზე იყო კონცენტრირებული.
რაც შეეხება დღეს ჩვენს ქვეყანაში მოქმედ კონსტიტუციას. ის, სტრუქტურულად, ასე გამოიყურება – შედგება 78 მუხლისა და 11 თავისგან.
ამასთან, მნიშვნელოვანია, რომ ჩვენი ქვეყნის მოქალაქეს აქვს უფლება, გავლენა მოახდინოს კონსტიტუციის ფორმირებაზე. ამის შესაძლო მეთოდებია კვაზირეფერენდუმი, რეფერენდუმი, საერთო სახალხო განხილვები…
საქართველოში დღეს მოქმედი კონსტიტუციის პრეამბულაში ვკითხულობთ:
“საქართველოს მოქალაქენი, რომელთა ურყევი ნებაა დავამკვიდროთ დემოკრატიული საზოგადოებრივი წესწყობილება, ეკონომიკური თავისუფლება, სოციალური და სამართლებრივი სახელმწიფო, უზრუნველვყოთ ადამიანის საყოველთაოდ აღიარებული უფლებანი და თავისუფლებანი, განვამტკიცოთ სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობა და სხვა ხალხებთან მშვიდობიანი ურთიერთობა, ქართველი ერის მრავალსაუკუნოვანი სახელმწიფოებრიობის ტრადიციებსა და საქართველოს 1921 წლის კონსტიტუციის ისტორიულ-სამართლებრივ მემკვიდრეობაზე დაყრდნობით ღვთისა და ერის წინაშე ვაცხადებთ ამ კონსტიტუციას” – ეს არის საქართველოს თითოეული მოქალაქის ნება დემოკრატიული პრინციპების ურყევი დამკვიდრებისთვის.
საქართველოს კონსტიტუცია 100 წლისაა!
მასალა მოამზადა : მარიამ ტიელიძემ
