ძსაქართველოს დიდი ისტორია აქვს. ეს არის ურიცხვი ამბავი, რომელსაც ჩვენ ვისმენთ, ვკითხულობთ. მთელი ეს ისტორია შემოგვინახეს ადამიანებმა, დოკუმენტებმა, რომლებსაც ზოგი ენდობა, ზოგი – არა. მეტიც, არაერთი შემთხვევაა, როდესაც ფაქტი თუ ამბავი გაყალბებულია და ჩვენამდე ისეთი სახით არის მოსული, როგორც ეს „გამავრცელებელმა“ ისურვა.
რას ნიშნავს „ისტორიის ფალსიფიცირება“ და როგორია, ამ მხრივ, საქართველოს მოცემულობა – აღნიშნულ საკითხზე ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი, მიშა ბახტაზე საუბრობს.
რას ნიშნავს „ისტორიის ფალსიფიცირება“?
„ისტორიის ფალსიფიცირება“ ნიშნავს, როდესაც იგონებენ ფაქტებს, რომლებიც არასდროს არსებულა, რომლებიც არ არსებობს, ან ამ კონკრეტულ ფაქტებს ერთმანეთს არასწორედ უკავშირებენ და აკეთებენ მათ არასწორ ინტერპრეტაციებს – ანუ, წერენ იმას, რაც, რეალურად, არ იყო. ყველაზე მეტად არის შემთხვევები, როდესაც არარეალურ ფაქტებს მოიტანენ, გაავრცელებენ ხოლმე და შემდეგ ზუსტად ამ ფაქტებს ეყრდნობიან და მსჯელობენ მათ ირგვლივ.
საქართველოს ისტორიის შემთხვევაში, რა ძირითადი მიზეზებით ხდებოდა „ისტორიის ფალსიფიცირება“?
ზოგადად, რთულია ამ მიზეზებსა და მიზნებზე საუბარი. ალბათ, შეუძლებელიც კია, დაასახელო კონკრეტული მიზეზები. გააჩნია, რომელ საზოგადოებასა და დოკუმენტებს ვგულისხმობთ – იმას, რასაც ქართველი ავტორები წერენ, თუ რასაც უცხო ეროვნების წარმომადგენლები წერენ. ქართველი ისტორიკოსების შემთხევავაში, ძირითადად, საქმე გვაქვს არაპროფესიონალიზმთან. მე მეცნიერებს არ ვეხები. აქ საუბარია იმაზე, კიდევ ერთხელ აღვნიშნავ, რომ ისტორიის წერა დაიწყო ყველამ – მიუხედავად ამ კონკრეტული ადამიანების საქმიანობისა, განათლებისა და პროფესიისა. უამრავი რაღაც იბეჭდება – ხშირად, ფანტასტიკური მასალებიც კი. ვხვდებით პუბლიკაციებს, სატელევიზიო გადაცემებს და ა.შ. საქმე გვაქვს აბსოლუტურ არაპროფესიონალიზმთან.
თვითონ ქართველ ისტორიკოსებს თუ აქვთ ხოლმე „ამბიციები“, რომ „დაუპირისპირდნენ“ არასწორი ინფორმაციების გამავრცელებლებს?
კამათს ყოველთვის აქვს ადგილი, იგივე, საერთაშორისო კონფერენციების ფარგლებში. რეცენზიებიც აქტიურად იწერება იმ წიგნებზე, რომლებიც უნდა გამოვიდეს. ცხადია, იმ შემთხვევაში, თუკი ამ ინფორმაციებმა ჩვენამდე მოაღწია. ზოგჯერ, ბუნებრივია, არის შემთხვევები, როდესაც სადმე რაღაც იწერება, მაგრამ ჩვენ, ამის შესახებ, ინფორმაციას არ ვფლობთ. კი ბატონო, ზემოხსენებულ არასასიამოვნო ფაქტებზე ხდება რეაგირება იმ შესაძლებლობების ფარგლებში, რაც ქართველ ისტორიკოსებს გვაქვს.
საზოგადოების მიმართ რა გავლენაზეა ორიენტირებული „ისტორიის ფალსიფიცირება“?
თუ ჩვენ ვგულისხმობთ უცხოელ მეცნიერებს, ვიტყვი, რომ მათ აქვთ საკუთარი კონცეფცია და ისინი ამ კონცეფციების ფარგლებში მოქმედებენ. აქ ადგილი აქვს სამეცნიერო კამათს და ნაკლებად არის საუბარი იმაზე, რომ ვიღაცის დამცირებას, ან კონკრეტული ფაქტების გაუფასურებას ცდილობენ. ამაზე ხდება რეაგირება და შესაბამის კონფერენციებზე აფიშირება. ეს არ ნიშნავს, რომ კონკრეტული ავტორები პოზიციებს ცვლიან. უბრალოდ, საზოგადოებას მიეწოდება მეორე მოსაზრებაც, რომ ამ პიროვნებამ კი დაწერა კონკრეტული ხედვით, მაგრამ არსებობს მეორე მოსაზრებაც, რომ რაღაც მოცემულობა იყო სხვანაირად. ამის შემდეგ, თვითონ საზოგადოება აირჩევს, რომელი ინფორმაცია არის მისთვის სარწმუნო.
მასალა მოამზადა : მარიამ ტიელიძემ
