დღევანდელ ქართულ რეალობაში, მიკროსაფინანსო ორგანიზაციების მომსახურებით მოსახლეობის საკმაოდ დიდი ნაწილი სარგებლობს. ამ მოცემულობის კვალდაკვალ, ზემოხსენებულ სექტორში, ცვლილებები და სიახლეები საჭირო და აუცილებელიც კი არის. მით უმეტეს, ისეთი სიახლეები, რომლებიც სანდოობასა და მომსახურების ხარისხს უზრუნველყოფს.
საქართველოს ეროვნულმა ბანკმა, მიკროსაფინანსო ორგანიზაციებს შემდეგი ვალდებულება დააკისრა – ორგანიზაციების გარე პერიმეტრზე ვიდეოთვალთვალის გახორციელება.
„თბილისი თაიმსის“ დასმულ შეკითხებს ეკონომიკის ექსპერტი, სოსო არჩვაძე პასუხობს:
რატომ გახდა შესაბამისი ვალდებულების დაკისრება მიკროსაფინანსო ორგანიზაციებისთვის საჭირო?
ზოგადად, ეკონომიკური ზრდისა და გავითარების კვალობაზე, მომსახურების ნებისმიერი მიმართულება უნდა დაემსგავსოს ცივილიზებულ და თანამედროვე მსოფლიო სტანდარტებს. დამთავრდა ის დრო, როდესაც ქუჩაში ხდებოდა იმ ოპერაციების გახორციელება, რომლებსაც დღეს სხვადასხვა საფინანსო ორგანიზაცია ახორციელებს – როდესაც ხელიდან ხელში ხდებოდა ეს ოპერაციები და ხალხი, ფაქტობრივად, ერთმანეთში იყო არეული. შემდეგ უკვე, გაჩნდა ვალუტის გადამცვლელი ჯიხურები; შემდეგ – ამ ჯიხურების ნორმატივი – როგორი უნდა ყოფილიყო შესაბამისი დაწესებულებების დაცვის სტრატეგია.
გარეპერიმეტრის ვიდეოთვალთვალს, პრაქტიკულად, აქვს პროფილაქტიკური და ერთგვარი დამცავი დატვირთვა. მომხმარებელმა, თუ უბრალო მოქალაქემ, უნდა იცოდეს, რომ ყოველი მისი ნაბიჯი, რომელიც, შესაძლოა, კანონსაწინააღმდეგო ხასიათს ატარებდეს, კონტროლდება. უნდა იცოდეს, რომ, კანონდარღვევის შემთხვევაში, სამართალდამცავების ყურადღებას ავტომატურად მიიპყრობს. უმეტესად, ეს ვალდებულება იცავს მომხმარებელთა ინტერესებს, ვალუტის ყიდვა-გაყიდვით დაინტერესებულ პირთა ეკონომიკურ ინტერესებს.
ლოკალურ და საერთაშორისო დონეზე, რა პროცესების წარმართვას შეუწყობს ხელს ეს რეგულაცია?
იმის გათვალისწინებით, რომ გარკვეული ხარჯები უნდა გაიღოს, თვითონ, ორგანიზაციებმა, ეს, რა თქმა უნდა, გავლენას მოახდენს იმ მარჟაზე, რომელიც ყალიბდება. შესაძლოა, გარკვეულწილად, გაიზარდოს ამ მარჟის სიდიდე (ძალიან სიმბოლურად). ფაქტობრივად, საბაჟო წონასწორობის ფორმირებაში გარკვეული მონაწილეობაც მიიღოს. ცნობილი იქნება ყიდვა-გაყიდვის ფასი და ეს სხვაობა იქნება მიმართული (არა მხოლოდ ორგანიზაციების მფლობელთათვის ეკონომიკური სარგებლის მისაღებად) იმ ამოცანებისკენ, რომელთა მიზანია მომხმარებელთა და გარიგების მონაწილეთა ინტერესების დაცვა.
დღესდღეობით, რა სახის მონიტორინგი ხორციელდება მიკროსაფინანსო ორგანიზაციების მიმართ და ვის მიერ?
აქ მთავარი გახლავთ ეროვნული ბანკის პოზიცია. შესაბამის რეგულაციებსაც ის განსაზღვრავს. განსაზღვრავს, რატომ უნდა მიენიჭოს ორგანიზაციას ამა თუ იმ საფინანსო ორგანიზაციის სტატუსი, რა პირობებში უნდა მოხდეს სესხის გაცემა და ვინ შეიძლება იყოს ამ ორგანიზაციისთვის მისაღები წევრი. ყველა ამ რეგულაციის ინიციატორი ეროვნული ბანკია.
როგორ ფიქრობთ, მიკროსაფინანსო ორგანიზაციების სექტორში, რა ცვლილებების შეტანა იქნებოდა უკეთესი?
მიკროსაფინანსო ორგანიზაციები გახლავთ რგოლი ბანკებსა და მომსახურებას შორის. იმისთვის, რომ მომხმარებლის მოთხოვნილებები დაკმაყოფილდეს, ხშირ შემთხვევაში, მოსახლეობას ურჩევნია, მიმართოს მიკროსაფინანსო ორგანიზაციებს, რომელიც, შედარებით მარტივი მეთოდებით, მცირე სესხის აღებას სთავაზობს მას.
ვფიქრობ, ეს სეგმენტი უნდა არსებობდეს და ჰქონდეს გავითარების უფლება და შესაბამისი პირობები.
უკეთესი იქნება, თუკი, რეგულაციების გზით, მოხერხდება ისეთი პრაქტიკის გატარება, რომელიც დაბლა დაწევს მიკროსაფინანსო ორგანიზაციების მიერ საპროცენტო განაკვეთის სიდიდეს. ეს შეიძლება, გახორციელდეს მსგავსი ტიპის ორგანიზაციების რაოდენობის ზრდით, ან გარკვეული რეგულირების გზით. დაველოდოთ მოვლენების გავითარებას, რაც უფრო მკვეთრად გამოყოფს იმ საკითხებს, რომლებიც მსჯელობას საჭიროებს.
