„მშპ ეკონომიკური კეთილდღეობის კარგი საზომი არ არის“ – ჯოზეფ სტიგლიცი

წამყვანი ეკონომისტები და აკადემიკოსები დავოსის მსოფლიო ეკონომიკურ ფორუმზე შეთანხმდნენ, რომ მთლიანი შიდა პროდუქტის რიცხობრივიმაჩვენებელი სრულად არ ასახავს ეკონომიკურ სიძლიერეს. ფორუმზე გამოითქვა მოსაზრება იმის შესახებაც, რომ მსოფლიო საჭიროებს ახალ საზომ სისტემას, რითიც მოხდება ამა თუ იმ ქვეყნის ეკონომიკურ კეთილდღეობის დადგენა.

ფორუმის მიმდინარეობისას სხვადასხვა სესიაზე საერთაშორისო სავალუტო ფონდიდან (IMF) კრისტინა ლაგარდიმ, ნობელის პრიზიორმა ეკონომიკის დარგში ჯოზეფ სტიგლიცმა და მასაჩუსეტსის ტექნოლოგიური უნივერსიტეტის (MIT) პროფესორმა ერიკ ბრინიოლფსონმა, რამდენჯერმე გაახმოვანეს ის მოსაზრება, რომ მსოფლიო შეიცვალა და შესაცვლელია ეროვნული შემოსავლებისა და წარმოების ზომის გამოთვლის მეთოდებიც.

მთლიანი შიდა პროდუქტი ერთი წლის განმავლობაში ქვეყნის საზღვრებში წარმოებული მთლიანი საბოლოო პროდუქციისა და მომსახურების საერთო ღირებულებას ითვლის. მას იყენებენ, როგორც ქვეყნის ცხოვრების სტანდარტის ერთ-ერთ ინდიკატორად.

ერთ-ერთ სესიაზე მასაჩუსეტსის უნივერსიტეტის პროფესორმა ისაუბრა ეკონომისტ სიმონ კუზნეტსზე, რომელიც  მსოფლიოს, ჯერ კიდევ, 1930 წელს აფრთხილებდა, რომ მშპ ზუსტად არ ასახავდა ქვეყნის განვითარების ტენდენციებს.

„ის მიხვდა, რომ მშპ არ არის ზუსტი საზომი. ის უბრალოდ ითვლის  იმას, რასაც ვყიდულობთ და  ვყიდით“, – თქვა, ერიკ ბრიონლფსონმა. მან ასევე განაცხადა, რომ დღეს მსოფლიო მეოთხე ინდუსტრიული რევოლუციის პირისპირ დგას და ბუნებრივია, რომ მშპ ვეღარ ახერხებს ზუსტად არსებული პროცესების არეკლვას.

„ჩვენ განვითარების ახალი მოდელი გვჭირდება. უნდა აღვადგინოთ გზა, რომლითაც შევძლებთ ჩვენი ეკონომიკური მაჩვენებლების გაზომვას“, – თქვა პროფესორმა.

ამ საკითხთან დაკავშირებით, სხვა სესიაზე საერთაშორისო სავალუტო ფონდის დირექტორმა კრისტინა ლაგარდიმაც ისაუბრა:  

„ჩვენ აუცილებლად უნდა დავუბრუნდეთ მშპ-ს, არის კი დათვლის პროცესი პროდუქტიული და მისი ღირებულება სწორად შეფასებული?, ის შეიძლება შეცვლასაც საჭიროებს.“ ნობელის პრიზიორი  ჯოზეფ სტიგლიცი აშშ-ზე საუბრობს: „აშშ-ს მშპ ყოველწლიურად იზრდებოდა 2009 წლის გარდა, მაგრამ ახლა ამერიკელთა უმრავლესობა ბევრად უარესად ცხოვრობს, ვიდრე სამი საუკუნის წინ. შემოსავლები უფრო დაბალია, ვიდრე 60 წლის წინ იყო. ასე,რომ დღეს ვართ იმ ეკონომიკურ სისტემაში, რომელიც ბევრი სახელმწიფოსთვის არ მუშაობს“.

შეიძლება ზოგმა შეკითხვა ასე დასვას, არის კი ეს დებატები საზოგადოებისთვის მნიშვნელოვანი? თუ მხოლოდ ეკონომისტები და პოლიტიკოსები ღელავენ მასზე? სტიგლიცი კი ამბობს: „ჩვენ მიერ გაზომილი ეკონომიკური მაჩვენებლები საფუძვლად უდევს ჩვენს მოქმედებებს. შესაბამისად, თუ არასწორ რამეს ვზომავთ, ჩვენი მოქმედებაც არასწორი იქნება.“

წყარო: weforum.org

თემაზე მუშაობდნენ:

გიორგი მიქანაძე

ნათია კეკენაძე