2016 წლის ივნისში ბრიტანელმა მოსახლეობამ მხარი დაუჭირა ევროკავშირიდან ბრიტანეთის გასვლას. „მსოფლიო ეკონომიკური ფორუმის“ ჟურნალისტები გვთავაზობენ სტატიას, სადაც განხილულია „ბრექსიტის“ შედეგები, როგორც დიდი ბრიტანეთისთვის, ისე ევროკავშირისთვის.
მიუხედავად იმისა, რომ თავისუფალი ბაზარი შენარჩუნებულია, ევროპულ ბაზარზე ბრიტანლი საქონლის მიწოდება მაინც შეზღუდულია. ეს შეზღუდვები, როგორც ბრიტანეთისთვის, ისე ევროზონის ქვეყნებისთვისაც საზიანო აღმოჩნდა. გაერთიანებულ სამეფოში შემცირებულია ინვესტიციები. ზოგიერთი უცხოური კომპანია ლოკაციას ცვლის და გადააქვს სათავო ოფისები ქვეყნიდან.
ეკონომისტები ფიქრობენ, რომ არსებული დანაკარგებისთვის სახელმწიფომ შემდეგი სქემით უნდა დაიწყოს მუშაობა, სქემის სახელწოდება ჟღერს როგორც „დაეხმარე რომ იყიდოს“. ეს სქემა დაეხმარება ხალხს რომ გახდნენ უძრავი ქონების მეპატრონენი. „ბრექსიტი“ დიდ ბრიტანეთს დაახლოებით 140 მილიარდი ფუნტი სტერლინგი (მშპ-ს 7,5%) დაუჯდა.
თუმცა ფიქრობენ, რომ „ბრექსიტი“ მხოლოდ ციფრები და ფინანსური დანაკარგები არ არის. დიდი ბრიტანეთის ევროზონაში ყოფნა იყო პოლიტიკური გაერთიანება, რომელიც აძლიერებდა როგორც ევროკავშირს, ისე დიდ ბრიტანეთს. ბრექსიტმა საზოგადოებრივი აზრის პოლარიზება გამოიწვია, ევროზონის მოქალაქეებისთვის – დიდი ბრიტანეთის წინააღმდეგ და პირიქით.
გაერთიანებულ სამეფოში იკლებს განათლებაზე ხელმისაწვდომობისა და სოციალური მობილობის ხარისხიც. განვითარებულ ქვეყნებს შორის დიდი ბრიტანეთი მეორეა აშშ-ს შემდეგ, სადაც სოციალური უთანასწორობის ხარისხი მაღალია. ამასთანავე, ორგანიზაცია Child Poverty Action Group-ის ბოლო ანგარიშის თანახმად, ქვეყანაში 3,9 მილიონი ბავშვი ცხოვრობს სიღარიბეში.
პოლიტიკური მნიშვნელობა შეფასებულია კიდევ ერთი მაგალითით, ექსპერტები ფიქრობენ, რომ ბრიტანეთმა ევროზონიდან გამოსვლით შეასუსტა თავად ევროზონის ერთიანობა, რადგან მან შესაძლოა წაახალისოს ქვეყნები იგივე გადაწყვეტილების მიღებაში. საეჭვოა მსგავსი მასშტაბის ცვლილებები, თუმცა მოქალაქეებში მაინც შეინიშნება ფრუსტრაცია და უნდობლობა.
მნიშვნელოვანია იმის ხაზგასმაც, რომ არასწორი ნაბიჯებით დაიწყო პრემიერ მინისტრმა ბრიტანეთის სვლა ევროკავშირის გარეშე, გულისხმობენ სინგაპურის მსგავს გადასახადების ჰქონას. რთულია იმ დაპირებების შესრულებაც,რომლებიც უკავშრდება თავისუფალი ბაზრის ფუნქციონირებას დანახარჯების გარეშე და მკაცრ კონტროლს იმიგრაციაზე.
მესამეც, პრემიერ მინისტრი არ იყო გულწრფელი „ბრექსიტის“ რეალურ დანახარჯებთან დაკავშირებით, როდესაც თავისუფალი ბაზრი რეგულაციებზე საუბრობდა, რადგან მას როგორც ევროზონის არა წევრ ქვეყანას უწევს გადასახადების გადახდა თავისუფალი ვაჭრობისთვის.
დასავლეთში „ბრექსიტის თამაშის თეორიაც“ შემუშავდა, პრინციპით – ცუდი შეთანხმება ჯობია შეთანხმების არქონას. ეკონომიკური თვალსაზრისით, დიდი ბრიტანეთი დამოკიდებული იყო ევროკავშირზე, ექსპორტის 44% სწორედ ევროზონაში გადიოდა, უცხოური ინვესტიციების 48% კი ევროზონიდან შემოდიოდა.
ევროკავშირისა და დიდი ბრიტანეთის მოლაპარაკებების სქემა შემდეგნაირად გამოიყურება. მოლაპარაკებების შედეგად დიდი ბრიტანეთი გავიდა ევროკავშირიდან, რის შედეგადაც მივიღეთ ე.წ „Soft Brexit“, „რბილი ბრექსიტი“, რაც გულისხმობს არა ეკონომიკური, თუ პოლიტიკური თვალსაზრისით, არც ისე დიდ დანაკლისს ორივე მხარისთვის.
მეორე მხარეს გვაქვს ე.წ “The Divorce Bill“, რაც გულისმობს, რომ დიდი ბრიტანეთი ეთანხმება თავისუფალი ვაჭრობისთვის გადასახადს და ასევე არ ეთანხმება საწევროს გადასახადს, და რადგან პრაქტიკული თვალსაზრისით, იგი გამოვიდა ევროკავშირიდან აღარ იხდის საწევროს. ეს უკანასკნელი ევროკავშირისთვის შეფასებულია, როგორც “Very Hard Brexit”.
მარტის თვეში ბრიტანეთის პრემიერ მინისტრმა ტერეზა მეიმ ხელი მოაწერა დოკუმენტს, რომლითაც „ბრექსიტის“ პროცედურა ოფიციალურად დაიწყო. ლისაბონის 50-ე მუხლის მიხედვით შედგენილი დოკუმენტი დონალდ ტუსკს წარედგინა.
არსებული დოკუმენტის მიხედვით, ბლოკიდან გასვლისა და მასთან სამომავლო ურთიერთობებზე მოლაპარაკებები დაუშვებელი იყო იქამდე, სანამ გაერთიანებული სამეფო ოფიციალურად არ დაადასტურებდა ევროკავშირიდან გასვლას. „ბრექსიტის“ რეფერენდუმი გასული წლის ივნისსში გაიმართა, სამეფოს მოსახლეობის 51,9%-მა ევორკავშირიდან გასვლას დაუჭირა მხარი. ქვეყანა 2019 წელს დატოვებს საბოლოოდ ევროკავშირს.
წყარო: weforum.org
ნათია კეკენაძე
