“როდესაც უწმიდესმა ილია II-მ რუსთავის სიონი მოინახულა, ქადაგებაში 4-ჯერ წარმოთქვა: “მე ვნახე საოცრება… მე ვნახე სასწაული…“ “
“თბილისი თაიმსი” ამ საცარი ტაძრის შესახებ გიამბობთ, რომელიც საინტერესო და მნიშვნელოვანი ინფორმაციაა.
რუსთავის ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის მიძინების სახელობის ტაძარი ცნობილია, როგორც რუსთავის სიონი. ტაძარი ჩახაზული ჯვრის ტიპის ნაგებობას წარმოადგენს, რომელსაც გარშემო გალერეა აკრავს. ეკლესიის სიმაღლე 19 მეტრია. რუსთავის სიონი XI–XII საუკუნეების ქართული ტაძრების ერთგვარ ნაკრებს წარმოადგენს; არქიტექტურულად იგი ნიკორწმინდის, კაცხისა და ბანას ტაძრების შერწყმაა, მისი ჩუქურთმები კი სხვადასხვა ქართული ტაძრების მორთულობებს იმეორებს. ტაძარი გადახურულია ქვის ლორფინებით. აღსანიშნავია, რომ კედლებსა და თაღებში ჩატანებულია სეისმური სარტყლები, რაც შუა საუკუნეებს ქართული არქიტექტურისათვის იყო დამახასიათებელი.
რუსთავის სიონი აგებულია 2000–2011 წლებში. 2011 წლის 28 აგვისტოს ღვთისმშობლის მიძინების დღესასწაულზე (ტაძარი მიძინების სახელობისაა) პირველი სადღესასწაულო წირვა ჩატარდა.
მშენებლობა 2000 წელს დაიწყო. მშენებლობას ათი წლის განმავლობაში სათავეში ედგა თემურ ბურკიაშვილი. მშენებლებად რუსთავის მცხოვრებლები იყვნენ დასაქმებულნი — 600 ადამიანიდან მხოლოდ 30 შეირჩა. თავიდანვე გადაწყვეტილი იყო, რომ ტაძარი ძველი ქართული ხუროთმოძღვრული წესების დაცვით უნდა აგებულიყო; ამ მიზნით მშენებელთა გუნდი მთელი საქართველოს მასშტაბით აკვირდებოდა XI, XII და XIII საუკუნეების მართლმადიდებლურ არქიტექტურას.
ტაძარი აგებულია ნიჩბისიდან მოტანილი ქვიშაქვით; ტაძრის მშენებლები აღნიშნავენ, რომ ეს არის ის ქვა, რომლითაც აშენდა სვეტიცხოველი და ანჩისხატი. XII–XIII საუკუნეების ტაძრების მსგავსად ინტერიერი აგურით ამოიყვანეს, რის შემდეგაც კედლები თლილი ქვით მოაპირკეთეს. რუსთავის სიონი გამორჩეულია ბოლო დროის ქართულ ტაძრებს შორის იმმხრივ, რომ მშენებლობისას არ გამოყენებულა თანამედროვე ტექნიკა; სამშენებლო მასალად მხოლოდ ქვაა გამოყენებული, დუღაბი კი ძველი ქართული ტრადიციული წესით დამზადდა და მის შემადგენლობაში კვერცხის გულიც შედის. როგორც ტაძრის არქიტექტორები აცხადებენ, ასეთი ტრადიციული წესით აგებული ტაძარი დროთა განმავლობაში უფრო მყარდება და საუკუნეებს უძლებს. ტრადიციული წესებით საქართველოში ტაძარი რუსთავის სიონამდე რამდენიმე საუკუნეა არ აგებულა.
2012 წელს რუსთავის სიონმა საერთაშორისო ფესტივალზე „ბიენალე“, გრან-პრი და ოქროს მედალი მიიღო. „ბიენალე“ არის საერთაშორისო მნიშვნელობის კულტურული ფესტივალი, სადაც მსოფლიო ხელოვნების ნოვაციური ნიმუშების წარდგინება ხდება. 2012 წლის მაისში გაიმართა სოფიის „ბიენალე“, მასში მონაწილეობას იღებდა ევროპისა და აზიის მრავალი სახელმწიფო. აღსანიშნავია, რომ საქართველომ პირველად მიიღო მონაწილეობა „ბიენალეში“ და გაიმარჯვა კიდეც. ნომინაციაში „ტრადიცია და ინოვაცია“ წარდგენილი იყო საკულტო ნაგებობები და მათ შორის რუსთავის სიონის ტაძარი. კონკურსის მთავარი პირობის თანახმად, ნაგებობებს უნდა ჰქონოდათ როგორც ტრადიციული პასაჟები, ასევე ნოვატორული. რუსთავის სიონი ყველა პირობას აკმაყოფილებდა.
„ბიენალე“ ორწლიანი შუალედით ტარდება მრავალ ქვეყანაში. ყველაზე დიდი და მნიშვნელოვანია ვენეციის „ბიენალე“, რომელიც 1895 წელს პირველად გაიხსნა ვენეციის ქალაქის თავის ინიციატივით და 16 ქვეყანა წარადგენდა საკუთარ ნიმუშებს. 1930 წლიდან დაიწყო კინოსა და თეატრის „ბიენალეები“, ხოლო 1975 წლიდან განვითარება ჰპოვა არქიტექტურის ბიენალემ, რომელზეც წარდგენილი იყო რუსთავის სიონის ტაძარი.
ნანუკა მაღლაკელიძე
