ისრაელში იუდაიზმი სახელმწიფო რელიგიად არ არის აღიარებული (ანუ ის არ მიიჩნევა მოქალაქეთათვის სავალდებულოდ), მაგრამ, ამავდროულად, იგი სახელმწიფოსგან ბოლომდე არცაა გამიჯნული. მთელი რიგი საკითხებისა (ქორწინება, გაყრა, გარდაცვალება, გიიური – იუდაიზმის მიღება) უშუალოდ რელიგიურ უწყებათა პრეროგატივის სფეროში შედის. არის სხვა თემებიც, რომლებიც რელიგიური სასამართლოს, ბეით დინის მიერ განიხილება. ისრაელში გარკვეული კანონები გალაჰას საფუძველზეა დადგენილი.
ებრაელთა ყველაზე დიდი ჯგუფი ევროპელი ებრაელები – აშკენაზები – არიან. ისინი ევროპის მრავალ ქვეყანაში, ასევე ამერიკის შეერთებულ შტატებში, ლათინურ ამერიკაში, სამხრეთ აფრიკაში სახლობენ. აშკენეზთა წიაღში აღმოცენდა სალაპარაკო ებრაული ენა იდიში. ებრაელთა მეორე მნიშვნელოვან ჯგუფს სეფარადები შეადგენენ. 1492 წელს სეფარადები ესპანეთიდან განდევნეს და ისინი ახლო აღმოსავლეთის ქვეყნებში, თურქეთსა და ბალკანეთში დასახლდნენ. მათ შეინარჩუნეს ესპანეთში შეთვისებული წეს-ჩვეულებები და ენა ლადინო, რომელიც ძველი ესპანური ენის ბაზაზე შეიქმნა. მოგვიანებით ევროპელი ებრაელების საპირწონედ აზიურ ქვეყნებში მცხოვრები ყველა ებრაელი სეფარადად იწოდა. აღმოსავლეთში ჩამოყალიბდა სხვა თემებიც: ფალაშები – ეთიოპიაში, „შავი ებრაელები“ – ინდოეთში, ესელონები – ჩინეთში და ირანელი ებრაელები.
სხვადასხვა სტატისტიკური მონაცემით ებრაელთა რაოდენობა მსოფლიოში 13-დან 14 მილიონამდე მერყეობს, მათგან 4,6 მლნ. ისრაელში ცხოვრობს, ერთ მილიონზე მეტი – ყოფილი საბჭოთა კავშირის ტერიტორიაზე. იუდაისტური ორგანიზებული თემები 80-ზე მეტ ქვეყანაშია. იუდაიზმის მიმდევრები მისიონერობას არ ეწევიან. იუდეველად მიიჩნევა ყველა ადამიანი, რომელსაც ჰყავს ებრაელი დედა ან სწამს იუდაიზმი რელიგიური ადათწესების დაცვით, ანუ სხვა სარწმუნოების ადამიანისათვის იუდაიზმის მიღება შესაძლებელია, თუმცა ეს საკმაოდ რთულია.
წყარო: www.nplg.gov.ge
მასალა მოამზადა: თორნიკე ყრუაშვილმა.
