ქვეყნის ეკონომიკური მდგომარეობის გაუმჯობესებაში მნიშვნელოვან ადგილს ინვესტიციების მაღალი რაოდენობა იკავებს. ინვესტორების მოზიდვისა და ბიუჯეტის შევსების გეგმა სხვადასხვა ქვეყანას განსხვავებულად ესახება. ზოგიერთი მათგანი ამ ყველაფრისთვის „მოქალაქეობას ყიდის“.
ასეთი ქვეყნების რიცხვში კი შედიან: ესპანეთი, პორტუგალია, კანადა, მალტა, კვიპროსი, ანტიგუა და ბარბუდა, დომინიკის რესპუბლიკა,აშშ, ბრიტანეთი და ა.შ.
გაერთიანებულ სამეფო, ამ მხრივ, სხვა დანარჩენი ქვეყნებისგან განსხვავებით, ყველაზე ძვირია. ქვეყანის ასეთ პოლიტიკას ბევრი ოპონენტი ჰყავს. ისინი ფიქრობენ, რომ ეს არაკეთილშობილური საქციელია მათ მიმართ,ვისაც ქვეყანაში უბრალოდ დასახლება სურს და არ ამოძრავებს ბიზნეს ინტერესები. ბრიტანულ გამოცემებში ხშირად იწერება აღნიშნულ საკითხზე. ვხვდებით სტატიებს ისეთი სათაურებით,როგორიცაა „ბრიტანელად გახდომა – მომგებიანი ბიზნესი“ ან “paytriotism”, რომელიც სიტყვა „პატრიოტიზმს“ შინაარს უცვლის,ზმნით – „გადახდა“.
მოქალაქეობის მიღება გრძელვადიანი და რთული პროცესია. მაგალითისთვის, ერთ-ერთი მთავარი პირობაა ის, რომ კანდიდატი დაქორწინებული იყოს ბრიტანელზე, ან უნდა გადაიხადოს 649 გირვანქა სტერლინგი იმისთვის,რომ წელიწადნახევრიანი ან 2 წლიანი ვიზა მიიღოს და დაიწყოს მზადება ქვეყანაში ცხოვრებისთვის. გარდა ამისა, იმ ქვეყნების მიგრანტები, რომლებიც ევროპის ეკონომიკურ კავშირში არ იმყოფებიან იხდიან ყოველწლიურ 200 გირვანქა სტერლინგს ჯანმრთელობის დაზღვევისთვის. ხელისუფლებამ კი უკვე იმაზეც დაიწყო ფიქრი,რომ საფასურის რაოდენობა კანდიდატის მშობლიურმა ქვეყანამ უნდა განსაზღვროს.
ყველაფერი ფინანსური გათვლებით, ჯერ კიდევ, 1994 წელს დაიწყო. ბრიტანეთის მთავრობამ პროგრამა „ინვესტორი“ შექმნა. მიზანი, რა თქმა უნდა, დიდ ბრიტანეთში ქვეყნის მოქალაქეობის მიღების მსურველი ინვესტორების მოზიდვა იყო. მოქალაქეობის მისაღებად ბიზნესმენისთვის „საკმარისია მხოლოდ“ £1 მილიონის გადახდა. მსურველი ვალდებულია არანაკლებ £750 ათასის ინვესტირება მოახდინოს ბრიტანეთის ეკონომიკაში. ამის შემდეგ, ინვესტორს და მის ოჯახის წევრებს ბრიტანეთში ცხოვრების და მუშაობის კანონიერი უფლება ეძლევათ. ჩადებული ინვესტიციით კი, რამდენიმე წელში ინვესტორები წარმოუდგენლად დიდ მოგებას იღებენ უკან. უფრო შეძლებულ პირებს მოქალაქეობის მიღების გამარტივებულ პროცედურას სთავაზობენ, თანხის გაზრდის პარალელურად შესაძლებელია მოქალაქეობის მიღების ვადის სამ წლამდე შემცირებაც.
აშშ-ი მაგალითად, წასასვლელად ვიზის გაფორმება არც ისე ადვილია. მაგრამ შეძლებულ ინვესტორებს სხვა შესაძლებლობა ეძლევათ, ამერიკულ სტარტაპებში $500 000 ინვესტირების და 10 სამუშაო ადგილის შექმნის შემდეგ ბიზნესმენები ამერიკულ Green Card-ს მიიღებენ. მოქალაქეობის მისაღებად Green Card-ის მფლობელმა აშშ-ში 5 წლის განმავლობაში მუდმივად უნდა იცხოვროს და ინგლისური ენა, ისტორია და სამართლებრივი სისტემა შეისწავლოს.
იმის საპასუხოდ, რომ დიდ ბრიტანეთში ასეთი რთული და ძვირია მოქალაქეობის მიღება ჩვეულებრივი ადამიანებისთვის, ხელისუფლება აცხადებდა, რომ მაღალი ფასი მათ გადასახადების, იმიგრაციისა და საზღვრის კონტროლის ხარჯების დასაფარად სჭირდებათ. ამის საპირისპირო მაგალითია ის, რომ ტურისტი, რომელიც ბრიტანეთში მიდის ხარჯავს რეალურად ნაკლებს,ვიდრე მისგან ზემოთ აღნიშნულ ხარჯებში ხელისუფლება მოითხოვს.
საპირისპირო მხარე აცხადებს,რომ საზღვრის კონტროლის ხარჯები ყველა დასავლურ ქვეყანაში გაიზარდა, განსაკუთრებით, აშშ-სა და დიდ ბრიტანეთში, ამის მიზეზი კი 2001 წლის 11 სექტემბრის ტრაგედიაა.
ფასების გაზრდა, რომ ცუდად აისახა სტატისტიკაზე ნათელია, თუ 2014 წელს ბრიტანეთის მოქალაქეობა 126 ათასმა ადამიანმა მიიღო, 2013 წელს მათი რიცხვი 208 ათასს აღწევდა. ხელისუფლების წარმომადგენლები ამბობენ, რომ პრობლემა ამ შემთხვევაში მხოლოდ თანხებთან არაა დაკავშირებული, მათი თქმით, ყველა მკაცრ რეგულაციას დაემატა ენის მოთხოვნის პირობაც. რაოდენ გასაკვირიც არ უნდა იყოს, ეს ბევრისთვის ბარიერს წარმოადგენს.
მიუხედავად იმისა, რომ მოქალაქეობისთვის ბევრი დრო,ენერგია და ფინანსებია საჭირო ის ნაზღაურდება სამეფოში ხმის მიცემის უფლებით, ამასთანავე მათ დეპორტაციის საფრთხე არასდროს დაემუქრებათ, ექნებათ სამსახური და სხვა სიკეთეები. ბრიტანული პასპორტი ნიშნავს იმას, რომ ბევრ ქვეყანაში უვიზოდ შეძლებენ წასვლას.
ყველა თანხმდება იმ აზრზე, რომ მოქალაქეობის მიღება უცხო ქვეყნის მოქალაქისთვის სახელმწიფოს მხრიდან მეტად საპასუხისმგებლო საქმიანობაა. ეს გამოწვეულია იმით, რომ ახალმა მოქალაქეებმა საფრთხე არ უნდა შეუქმნან დანარჩენ მოქალაქეებს, უნდა მოხდეს კულტურული ასიმილაცია და საზოგადოების ინტეგრაცია. გადასახადების მაღალი რაოდენობა კი, ამ მიზეზითაცაა განპირობებული, იგი თავიდან აარიდებს სახელმწიფოს ბევრ არასასიამოვნო პრობლემას.
აღნიშნულ საკითხში, აშშ-ს ბრიტანეთისგან სწორედ ამ ნიშნით განასხვავებენ. პირველ მათგანში ფასები არც თუ ისე მაღალია, არ ხდება ქვეყნების მიხედვით კვოტირება და „ყველას მიესალმებიან“, ხოლო გაერთიანებულ სამეფოში მოქალაქე ხდება – „ყველა, ვინც მათი ღირსია“.
წყარო: the economist
თემაზე მუშაობდნენ:
ნათია კეკენაძე
გიორგი მიქანაძე
