2017 წლის იანვრიდან საქონლის ხორცისა და ხორცპროდუქტების ეტიკეტირების ახალი წესები ამოქმედდება-შესაბამისი ტექნიკური რეგლამენტი მთავრობამ უკვე დაამტკიცა.
რეგლამენტი საქონლის ხორცპროდუქტების წარმოების, გადამუშავებისა და დისტრიბუციის ყველა ეტაპზე ვრცელდება, მათ შორის საცალო ვაჭრობაზეც (მოიცავს საზოგადოებრივი კვების ობიექტებს, საწარმოებში არსებულ სასადილოებს, სადისტრიბუციო ობიექტებს, საბითუმო მაღაზიებსა და სუპერმარკეტებს).
ექსპერტთა და საზოგადოების დიდი ნაწილი თანხმდება რეგულაციის მართებულობაზე და საჭიროებაზე. თუმცა ერთია, რამდენად მისაღები და სასარგებლოა არსებული რეგულაცია და მეორე რამდენად შეძლებს მწარმოებელი არსებული რეგულაციის დაკმაყოფილებას. „თბილისი თაიმსი“ ესაუბრა სურსათის ეროვნული სააგენტოს სურსათის დეპარტამენტის უფროსის მოადგილე ანა გემაზაშვილს იმ მოთხოვნების შესახებ, რომელსაც უნდა აკმაყოფილებდეს ნებისმიერი მწარმოებელი.
„საქართველოს კანონმდებლობის მოთხოვნების შესაბამისად საქართველოს ბაზარზე განთავსებული სურსათი უნდა იყოს ეტიკეტირებული. ეტიკეტზე სავალდებულო ინფორმაცია უნდა იყოს განთავსებული აუცილებლად ქართულ ენაზე. გარდა ამისა, უნდა შეიცავდეს ინფორმაციას სურსათის დასახელების, მწარმოებლის შესახებ. ასევე უნდა იყოს მითითებული სურსათის შემადგენლობა, ენერგეტიკული ღირებულება, წარმოების თარიღი, ვარგისიანობის ვადა და შენახვის პირობები.“
რაც შეეხება უშუალოდ ხორცპროდუქტების ეტიკეტირებას, აღნიშნული რეგულაცია ჯერჯერობით მხოლოდ მსხვილფეხა საქონელზე ვრცელდება და მწარმოებელი ვალდებულია გაითვალისწინოს საქართველოს კანონმდებლობის შესაბამისად დადგენილი მოთხოვნები.
ეტიკეტზე განთავსებული ინფორმაცია მომხმარებლისათვის უნდა იყოს სრული, გასაგები და ადვილად წასაკითხი.
ანა გემაზაშვილის განმარტებით, ბიზნესოპერატორი, რომელიც ახორციელებს ხორცის წარმოებასა და რეალიზაციას, ვალდებულია, დანერგილი ჰქონდეს მიკვლევადობის სისტემა, რითაც უზრუნველყოფილი იქნება კავშირის დადგენა ხორცსა და ცალკეულ ცხოველს ან/და ცხოველებს შორის.
„ტექნიკური რეგლამენტით სავალდებულოა ხორცის, ხორცის პარტიის შემადგენლობის, გატარებული ხორცის, ხორცის ანაჭერის, ასევე დაჭრილი შეფუთული და შეუფუთავი ხორცის ეტიკეტირება. ეტიკეტზე დატანილი უნდა იყოს საცნობარო ნომერი ან საცნობარო კოდი, რომელიც ენიჭება ცხოველს ან ცხოველთა ჯგუფს სასაკლაოზე შესვლისას ბიზნესოპერატორის მიერ. ეს შესაძლებელია იყოს ცალკეული ცხოველის საყურე ნიშანზე განთავსებული საიდენტიფიკაციო ნომერი, ან ბიზნესოპერატორის მიერ სასაკლაოზე ცხოველთა ჯგუფისათვის მინიჭებული ნომერი, რომლისგანაც მიღებულია ხორცი.”
ანა გემაზაშვილის თქმით, სურსათის ეროვნული საააგენტოს მიერ მუდმივად მოხდება შემოწმება, რამდენად არის დაცული ეტიკეტირების წესი. ხოლო ეტიკეტირების დარღვევის შემთხვევაში იმოქმედებს შესაბამისი სანქციები.
„სურსათის უვნებლობის სახელმწიფო კონტროლის, კერძოდ მონიტორინგის ფარგლებში, სურსათის ეროვნული სააგენტოს უფლებამოსილი თანამშრომლების მიერ, განხორციელდება ადგილობრივ ბაზარზე განთავსებული სურსათის ეტიკეტირების შემოწმება, რამდენად შეესაბამება ეტიკეტი და მასზე განთავსებული ინფორმაცია საქართველოს დადაგენილებით შესაბამის მოთხოვნებს. დარღვევის შემთხვევაში ოპერატორი ჯარიმდება კანონმდებლობის შასაბამისად, თუ პირველი შემთხვევა 400 ლარით, ხოლო თუ ერთი წლის განმავლობაში მსგავსი შემთხევა კიდევ დაფიქსირდა 1200 ლარით“.
ხორცის ეტიკეტირება, მომსახურების და ხორცპროდუქტების ხარისხის გაზრდასთან ერთად გაზრდის ხორცის ფასებსაც.გაზრდილი ფასები კი, მძიმე ტვირთად დააწვება ჩვენი ქვეყნის მოსახლეობას, „თბილისი თაიმსი“ მოქალაქეების პოზიციიტ დაინტერესდა. რას ფიქრობენ ხორცის ეტიკეტირებასთან დაკავშირებით:
თამარი (25 წლის, იურისტი): „ჩემი აზრით, კანონმდებლობაში ეს ცვლილება კარგად გააკონტროლებს ხორცის ვარგისიანობას. ჩვენ გვექნება იმის შესაძლებლობა გავიგოთ თუ რამდენად ხარისხიან საკვებს მივირთმევთ.“
გიორგი (65 წლის, პენსიონერი): „მართლია კარგია, თუ გვეცოდინება სად დაიკლა საქონელი და ეტიკეტირებაზე იქნება მითითებული ნებისმიერი ინფორმაცია, თუმცა ამას აქვს მეორე უარყოფითი მხარეც. ეს ყველაფერი გააძვირებს ისედაც გაზრდილი სურსათის ფასებს. ჩვენი გაჭირვებული მოსახლეობის დიდი ნაწილისთვის მისი შეძენა საკმაოდ დიდი ფუფუნება იქნება.“
მანანა (45 წლის, პედაგოგი): „რა თქმა უნდა, მივესალმები აღნიშნულ ცვლილებას, თუმცა ვფიქრობ, საკმაოდ ძნელი იქნება ამ ყველაფრის მასშტაბური გაკონტროლება. პატარა სუპერმარკეტებსა თუ ბაზრებში ისევ იქნება ხორცი, ეტიკეტირების გარეშე და ამას ვერ გააკონტროლებს სურსათის სააგენტო.“
ანა (20 წლის, სტუდენტი): „ მარალია ხორცის ეტიკეტირება გაზრდის ფასებს,თუმცა ჩემთვის მთავარია ვიცოდე რას და როგორს ვჭამ და გადავიხადო ცოტათი უფრო მეტი. ვფიქრობ, ეს ყოველი ჩვენგანისთვის მნიშვნელოვანი იქნება, რადგან აქამდე არ ხდებოდა ამ ყველაფრის კონტროლი და არ ვიცოდით რამდენად ხარისხიან ხორცს მივირთმევდით.“
რაც შეეხება იმას, მართლაც მოიმატებს თუ არა ფასები და რამდენად შეძლებენ მწარმოებლები არსებული მოთხოვნების დაცვას, „თბილისი თაიმსი“ საქართველოს ფერმერთა ასოციაციის თავმჯდომარე, ნინო ზამბახიძეს ესაუბრა.
„ვფიქრობ, რომ ყველა იმ მოთხოვნის დაცვა, რასაც მათ კანონმდებლობა ავალდებულებს, ერთი მხრივ, ძნელი იქნება, თუმცა მისი დაცვა ყველას მოუწევს. იქიდან გამომდინარე, რომ ხორცის პროდუქტები არის ძალიან მაღალრისკიანი, შესაბამისად მიკვლევადობა უნდა არსებობდეს. შეიძლება იყო თანდაყოლილი ფურცლები და ნიშნულები, რომლის საშუალებითაც შეიძლება მოხდეს იდენტიფიცირება, რომელ სასაკლაოზე დაიკლა პირუტყვი და რა მდგომარეობაში. შესაძლოა თავიდან სირთულეებს წარმოადგენდეს ეს ყველაფერი მათვის, სანამ ცნობადობა გაიზრდება, როგორ და რა უნდა გააკეთონ. ვფიქრობ, შემდეგ უკვე ეს პრობლება აღარ იქნება.“
საქართველოს ფერმერთა ასოციაციის თავმჯდომარე ფიქრობს, რომ იმ მეწარმები, რომელთაც უკვე აქვთ შესაბამისი სტანდარტები ფასებს მხოლოდ რამდენიმე თეთრით გაძვირებენ, იმათგან განსხვავებით, ვისაც სტანდარტები ჯერ არ დაუნერგავს.
„ვფიქრობ, ეტიკეტირება ხორცპროდუქტების ფასებზე დიდად არ იმოქმედებს, თუ მწარმოებელს აქვს შესაბამისი სტანდარტი. მხოლოდ ეტიკეტირებაზე თუ იქნება საუბარი, შეიძლება რამდენიმე თეთრით მოიმატოს ფასმა. გააჩნია რომელ საწარმოს რა მდგომარეობა აქვს. თუ მას თავიდან ბოლომდე სტანდარტი აქვს დასანერგი, ეს დიდ თანხებთან არის დაკავშირებული.“
ნინო ზამბახიძემ ისაუბრა იმ სირთულეების შესახებ, რომლებმაც შესაძლოა პრობლემა შეუქმნას სურსათის ეროვნულ სააგენტოს და გაართულოს მონიტორინგი.
„პირველ ეტაპზე, ეტიკეტირების მასშტაბური გაკონტროლება, ვფიქრობ, რომ სერიოზული პრობლემა იქნება ადამიანური რესურსიდან გამომდინარე. დღესდღეობით ძალიან ბევრი ობიექტია და სამწუხაროდ მაღალკვალიფიციური თანამშრომელის ნაკლებობა. პირველ ჯერზე, ეს ნამდვილად გამოწვევა იქნება.“
მართალია, ხორცპროდუქტების ეტიკეტირების მნიშვნელობას ყველა საჭირო და დროულ რეგულაციად მიიჩნევს, თუმცა მეორე საკითხია რამდენად ეფექტურად მოხდება მათი გაკონტროლება. ხორცპროდუქტეების დიდი მწარმოებლების გვერდით, რამდენად შეძლებენ მცირე მეწარმეები არსებობას და სტანდარტების დაკმაყოფილებას. ჩვენი ქვეყნის მთავარი გამოწვევა კვლავ პრობლემად რჩება-რამდენად შეძლებს და გააკონტროლებს სურსათის ეროვნული სააგენტო ეტიკეტირების პროცესს და რამდენად ეფექტური იქნება არსებული ცვლილება.
მარიამ ლეკიაშვილი
