მიმდინარე ცვლილებების კვალდაკვალ, სასოფლო-სამეურნეო მიწის ნაკვეთის მფლობელობასთან დაკავშირებით, დისკუსიები გაიმართა. საკონსტიტუციო კომისიაში მიმდინარეობდა მსჯელობები იმის შესახებ, თუ ვინ უნდა იყოს ამ კატეგორიის მიწის მფლობელი – ამ ჭრილში, რა უფლებები აქვთ უცხოელებს და რა შეზღუდვებს ითვალისწინებს ქართველი გლეხებისა და წვრილი მიწათმფლობელებისთვის.
„თბილისი თაიმსის“ შეკითხვებს კონსტიტუციონალისტი, ვახუშტი მენაბდე პასუხობს:
„საკონსტიტუციო კომისიაში, თავდაპირველად, იყო რადიკალურად დაპირისპირებული ორი პოზიცია. ულტრაკონსერვატული წევრები ამბობდნენ, რომ ჩვენ უნდა აგვეკრძალა უცხოელებისთვის სასოფლო-სამეურნეო მიწების გაცემა, დანარჩენი კი უნდა „მიგვეშვა“ თავის ნებაზე. მეორე მხრივ, იყო ლიბერალური ფრთა, რომელიც ამბობდა, რომ მიწა თავისუფალ რეგულირებას უნდა ექვემდებარებოდეს. ამას გარდა, წევრებს შორის ვიყავით სხვა შეხედულების ადამიანები, რომლებიც მივიჩნევდით, რომ მიწა არის ამოწურვადი რესურსი და, ამის გათვალისწინებით, მისი ჩვეულებრივ მიმოქცევაში ჩაშვება (როგორც სხვა მატერიალური წარმოებისა) არ შეიძლება.
რამდენიც გინდა, იმდენ მიწას ვერ „შექმნი“. ძალიან დიდი დრო სჭირდება მის აღდგენას. ეს იყო ჩვენი პოზიცია, ერთი მხრივ და, მეორე მხრივ, ჩვენ ვფიქრობდით, რომ დისკრიმინაცია და სხვაგვარი რეგულირება, ორ ჯგუფად დაყოფა, იქნებოდა არასწორი. ეს იმიტომ, რომ, პრინციპში, ამდენად დიდი მნიშვნელობა არ აქვს, ვინ შექმნის პრობლემას. ამ შემთხვევაში, რა არის პრობლემა? პრობლემა, შესაძლოა, იყოს რამდენიმე. ჩვენ კომისიის ორივე ჯგუფის წევრებს დაველაპარაკეთ და შევთავაზეთ კონსტიტუციური ვარიანტი, რომელიც ამბობდა, რომ მიწის ყიდვა-გაყიდვა უნდა დარეგულირდეს, თუმცა ეს რეგულირება, აუცილებლად, ყველაზე თანაბრად უნდა ვრცელდებოდეს – საქართველოს მოქალაქეებზეც და სხვა პირებზეც“.
რა მოხდა საკონსტიტუციო კომისიაში?
ჩვენ ვამბობდით, რომ, რეალურად, არსებითი მნიშვნელობა არ აქვს, ვინ გამოფიტავს მიწას, ან – ვინ მოახდენს მონოპოლიზებას. ჩვენ მივიჩნევდით, რომ დიდი განსხვავება ამაში არ იყო. ამგვარ შემთხვევებში, მაინცდამაინც, არ მოქმედებს ეროვნება. შემდეგ უკვე პარლამენტში რაც მოხდა ვნახეთ – აქ მუშაობდა ორი ლობისტური ჯგუფი. ერთი გახლდათ, როგორც ზემოთ აღვნიშნე, ულტრაკონსერვატული ძალები – ისინი აქტიურად ცდილობდნენ, რომ აეკრძალათ სასოფლო-სამეურნეო მიწების მიყიდვა უცხოელებისთვის. მეორე მხარე კი ამბობდა, რომ მათ აინტერესებდათ არა იმდენად უცხოელები, არამედ ის, რომ ინვესტორებს, მიწის გირაობაზე, პრობლემა არ შეექმნათ.
საბოლოოდ, ჩვენ მივიღეთ ის ჩანაწერი, რომელიც ამბობს, რომ სასოფლო-სამეურნეო მიწების მიყიდვა უცხოელებისთვის კანონით არის აკრძალული. მეორე მხრივ კი, უშვებს ალბათობას, რომ დაშვებულ იქნება გამონაკლისები. გასაგებია, რაც იქნება ეს გამონაკლისები – ისინი გავრცელდება ბანკებსა და მსხვილ ინვესტორებზე. რა პრობლემებიც აწუხებდათ გლეხებს, წვრილ მიწათმფლობელებს, ის პრობლემები პრობლემებად დარჩა, უთანასწორო ჩანაწერი კი ჩანაწერად დარჩა. „ქართული ოცნება“ შეეცადა ერთი ჯგუფის მოთაფვლასაც და, მასთან ერთად, მეორე ჯგუფის მოთაფვლასაც.
რას ითვალისწინებს ახალი რედაქცია და როგორ შეაფასებთ მას?
ეს რედაქცია არ ვარგა. ეს იმიტომ, რომ წვრილი მიწათმფლობელებისა და, ზოგადად, სოფლის მეურნეობისთვის, მას არანაირი სიკეთე არ მოაქვს. აუცილებელია, ეს რედაქცია მოდიფიცირდეს ისე, როგორი ფორმაც მას თავის დროზე ჰქონდა. მიწის ყიდვა-გაყიდვა და მიწის რაციონალურად სარგებლობა უნდა დაინერგოს, როგორც პრინციპი. ხოლო ეს პრინციპი, თავისთავად, უნდა გავრცელდეს მოქალაქეებზე და არა – ვინმე სხვაზე.
სახეზე გვაქვს ახალი რედაქცია: სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწა, როგორც განსაკუთრებული მნიშვნელობის რესურსი, შეიძლება, იყოს მხოლოდ სახელმწიფოს, თვითმმართველი ერთეულის, საქართველოს მოქალაქის, ან – საქართველოს მოქალაქეთა გაერთიანების საკუთრებაში. გამონაკლისი შემთხვევები შეიძლება, დადგინდეს ორგანული კანონით, რომელიც მიიღება პარლამენტის სრული შემადგენლობის, არანაკლებ – ორი მესამედის უმრავლესობით.
მარიამ ტიელიძე
