უკვე რამდენიმე კვირაა , რაც თიბისი ბანკის საქმიანობით საგამოძიებო სამსახურები დაინტერესდა. დაკითხულია ბანკის სამეთვალყურეო საბჭოს თავმჯდომარე მამუკა ხაზარაძე, მისი მოადგილე ბადრი ჯაფარიძე და ბიზნესმენი ავთანდილ წერეთელი. პროკურატურის განცხადებით, ამ ეტაპზე ვინმეს პასუხისმგებლობის საკითხი გამოკვეთილი არ არის. თუმცა გამოძიება გრძელდება სისხლის სამართლის კოდექსის 194-ე მუხლით, რომელიც განსაკუთრებით მძიმე დანაშაულს გულისხმობს. კერძოდ, საქართველოს ერთერთ უმსხვილეს ფინანსურ ინსტიტუტს გამოძიება შემოსავლების ლეგალიზაციას ანუ ფულის გათეთრებას ედავება.
საქმე ეხება, ათი წლის წინ განხორციელებულ ოპერაციებს და ეჭვებს, რომელიც გამოძიებას გასული წლის ბოლოს გაუჩნდა ბანკის საქმიანობასთან და მის კანონიერებასთან დაკავშირებით. პროკურატურის ცნობით, გამოძიებით დადგენილია, რომ 2008 წლის აპრილსა და მაისში, ავთანდილ წერეთლის კუთვნილმა შპს „სამგორი თრეიდმა“ და შპს „სამგორი M”-მა, ,,თიბისი ბანკისგან”, სათანადო უზრუნველყოფის გარეშე, დაჩქარებული წესით 17 მილიონ აშშ დოლარამდე სესხი მიიღო. ასევე გამოძიების დეტალებიდან ირკვევა, რომ კომპანიების ანგარიშებზე სესხის თანხის განთავსებისთანავე, მამუკა ხაზარაძემ და ბადრი ჯაფარიძემ, ამავე კომპანიებიდან, როგორც ფიზიკურმა პირებმა, ისესხეს ზუსტად იმ ოდენობის თანხა, რაც ,,თიბისი ბანკმა“ საბრუნავი საშუალებების შევსების მიზნობრიობით ასესხა დასახელებულ კომპანიებს. 2008 წლის ბოლოს, „თიბისი ბანკმა”, ეს სესხები, საბანკო რეგულაციებით დადგენილ ვადაზე ადრე, დაუსაბუთებლად ჩამოწერა და გარე საბალანსო ანგარიშზე გადაიტანა. ხოლო 2012 წელს, კომპანიების მიერ სესხის თანხის გადახდის გარეშე, ოფშორში რეგისტრირებული კომპანიის მიერ ჩანაცვლდა. „სამგორი თრეიდს“ და შპს „სამგორი M”-ს სესხები ისე ჩამოეწერა, რომ ამ კომპანიებს სესხის მომსახურებისთვის თანხა საერთოდ არ გაუღიათ და ეს სესხები ბანკს დღემდე არ დაბრუნებია.
ჯერ კიდევ გასული წლის გაზაფხულზე მედია აქტიურად წერდა დანაშაულებრივ სქემაზე, რომელიც ფინანსურმა მონიტორინგის სამსახურმა გაშიფრა და რომლის მთავარ ფიგურადაც თიბისი ბანკის დამფუძნებელი მამუკა ხაზარაძე და ბადრი ჯაფარიძე იკვეთებოდა, სწორედ ისინი იყვნენ მხილებულნი ფინანსურ მაქინაციებსა და ბანკის კუთვნილი თანხის გათეთრებაში.
რაც შეეხება თავად ბანკის პასუხს, თიბისი ბანკმა გაავრცელა როგორც ქართულ, ასევე ინგლისურ ენაზე დაწერილი განცხადება, სადაც უარყო წაყენებული ბრალდებები და ყურადღება გაამახვილა, ბანკის მიმართ მცდარი ფაქტებით მისი რეპუტაციის შელახვის საშიშროებაზე.
გამოძიება გრძელდება, თიბისი ბანკის ბურუსით მოცული საქმის მიმართ კი კითხვის ნიშნები ჩნდება. რატომ დაინტერესდა გამოძიება თიბისი ბანკის დანაშაულებრივი საქმიანობით ათი წლის შემდეგ და არის თუ არა მცდელობა საბანკო სექტორის დარეგულიებისა და გაკონტროლების?
იმ ფონზე, როდესაც საქართველოს მეხუთე პრეზიდენტი სალომე ზურაბიშვილი ფლობს საქართველოს ბანკის წილს, კითხვის ნიშნები და ეჭვები თიბისი ბანკის საქმესთან დაკავშირებით კიდევ უფრო მეტად მძაფრდება.
აქვს თუ არა ამ უკანასკნელ დეტალს კავშირი მასობრივ გამოძიებასთან, რომელიც საქართველოს ერთერთი უმსხვილესი ბანკის მიმართ დაიწყო და რა ბედი ელის თიბისი ბანკის ათასობით მომხმარებელს მიმდინარე მოვლენებისა და გაურკვევლობის ფონზე, ამ და სხვა კითხვებზე “თბილისი თაიმსს” ესაუბრა ეკონომიკის ექსპერტი, ახალგაზრდა ფინანსისტთა და ბიზნესმენთა ასოციაციის ვიცე პრეზიდენტი გიორგი კაპანაძე.
–საკმაოდ აქტუალური გახდა ბოლო პერიოდში თიბისი ბანკის საქმე და მისი დამფუძნებლების დაკითხვაზე დაბარება. თქვენ როგორ შეაფასებთ ამ საქმეზე დაწყებულ გამოძიებას?
ბუნებრივია, თუკი კითხვები არსებობს საგამოძიებო ორგანოების მხრიდან, ამ კითხვებს პასუხი უნდა გაეცეს, მსგავსი ფაქტები არამარტო საქართველოში, არამედ მსოფლიოს მოწინავე ქვეყნებში და ავტორიტეტულ ფინანსურ ინსტიტუტებშიც ხდება. თუმცა, როდესაც საუბარია კონკრეტულად თიბისი ბანკის საქმეზე, ამ შემთხვევაში ბევრი კითხვის ნიშანი არსებობს.
გაუგებარია, რატომ დაიწყო 10 წლის წინანდელ საქმეზე გამოძიება ახლა, ამის შესახებ საგამოძიებო ორგანოები ხომ საკმაოდ დიდი ხნის წინ იყვნენ ინფორმირებულნი. ასევე, ეს არის საკითხი რაზეც თიბისი ბანკი უკვე დაჯარიმებული იყო ეროვნული ბანკის მიერ და მასზე მიმდინარეობს სასამართლო დავა. არსებობს უამრავი პასუხგაუცემელი კითხვა, რასაც პასუხები უნდა გაეცეს შესაბამისი სტრუქტურების მხრიდან, ვინაიდან საფინანსო სექტორი საკმაოდ სენსიტიურია ნებისმიერი ეჭვის მიმართ და ერთმა გაუაზრებელმა მოქმედებაც კი, შესაძლოა, მნიშვნელოვნად დააზარალოს იგი.
– ბევრი საუბრობს იმ რისკებზე, რაც თიბისი ბანკის ამ გახმაურებულ საქმეს ახლავს, კერძოდ მცდელობა რომ მოხდეს საბანკო სექტორის ფინანსური კონტროლი. როგორ ფიქრობთ, რამდენად რეალურია ეს საფრთხე და აისახება თუ არა კონკრეტული ფაქტი მთლიან საბანკო სექტორსა და მის განვითარებაზე ?
არ უნდა დაგვავიწყდეს, რომ ჩვენ ვსაუბრობთ ქვეყნის წამყვან საფინანსო ინსტიტუტზე, რომელიც წლების განმავლობაში ვითარდებოდა და ქმნიდა საკუთარ იმიჯს. შესაბამისად, თუკი ერთი არასწორი გადაწყვეტილებების შედეგად იგი დაზარალდება, ბუნებრივია, ეს უარყოფით ასახვას ჰპოვებს ბაზრის სხვა მოთამაშეებზე, მთლიანად საფინანსო სექტორზე და ქვეყნის ეკონომიკაზეც კი.
საბანკო სექტორი, ქვეყნის ერთ–ერთი ყველაზე მზარდი და განვითარებული სექტორია, ორი წამყვანი ბანკი, მათ შორის თიბისი ბანკიც ლონდონის საფონდო ბირჟაზეც კი არიან წარმოდგენილნი, შესაბამისად ყოველი გაუზრებელი და დაუსაბუთებელი ქმედება მნიშვნელოვან ზიანს მიაყენებს საქართველოს საინვესტიციო იმიჯსაც. ინვესტორები პირველ რიგში სწორედ საფინანსო სექტორით ინტერესდებიან და ამდენად, ნებისმიერი ზიანი რომელიც საქართველოს საფინანსო სექტორს მიადგება, აუცილებლად ასევე პირდაპირ და ირიბ ასახვას ჰპოვებს არასაფინანსო სექტორზეც.
ამიტომაც, მეტი სიფრთხილეა საჭირო, როდესაც საკითხი საბანკო–საფინანსო ინსტიტუტებს ეხება, ვინაიდან არ არსებობს ეკონომიკის არც ერთი სხვა სექტორი, რომელშიც პრობლემების შექმნა ისევე სწრაფად და მასშტაბურად გადაედინება ეკონომიკის სხვა დარგებში, როგორც ეს საბანკო სექტორის შემთხვევაში ხდება.
-თქვენი აზრით, ემუქრება თუ არა თიბისი ბანკის მომხმარებლებსა და მათ ანაბრებს საფრთხე და როგორ აისახება თავად ბანკის იმიჯზე საგამოძიებო მოქმედებების დაწყება ?
იმედს ვიტოვებ, რომ საგამოძიებო ორგანოები გაითვალისწინებენ აღნიშნულ რისკებს, არსებულ კითხვებს გაეცემა პასუხები და არ დაზარლდება არც ბანკი და არც მისი მომხმარებელი.
ამ ეტაპზე იმის ვერანაირ საფუძველს ვერ ვხედავ, რომ თიბისი ბანკის მეანაბრეებს რაიმე საფრთხე ემუქრებოდეთ. მით უფრო, რომ ბანკის აქციები ლონდონის საფონდო ბირჟაზეა წარმოდგენილი, რომლის ფასიც დღემდე არ დაცემულა, ბანკს ჰყავს ისეთი საერთაშორისო ინვესტორები, როგორებიცაა EBRD და JPMorgan, შესაბამისად მეანაბრეები ყოველმხრივ დაცულები არიან და ვიმედოვნებ, რომ ასე იქნება მომავალშიც.
ანა ურუშაძე
