ქართული დამწერლობა რომ უნიკალურია, ამის შესახებ ბევრი გვესმის და ბევრსაც ვკითხულობთ. მისი ისტორია გვაძლევს უდიდეს საფუძველს, რომ ვიამაყოთ. თუმცა, საკითხავია, ვუფრთხილდებით მას სათანადოდ? დღეს ჩვენ ძალიან ხშირად ვისმენთ უცხოურ სიტყვებს, რომელთა ქართული შესატყვისებიც არსებობს, თუმცა, მიზეზთა გამო, ისინი საზოგადოებისთვის მიუღებელია.
„თბილისი თაიმსთან“ საუბრისას ფოტოხელოვანი, გოგა ჩანადირი საუბრობს, რამდენად ღირებულია ქართული დამწერლობა არამხოლოდ ქართველებისთვის, ვცემთ თუ არა ჩვენ მას სათანადოდ პატივს და რის გამო უნდა გავუფრთხილდეთ მას.
„ჩვენმა დამწერლობამ სამი ეტაპი გაიარა. რაც ყველაზე მნიშვნელოვანია, ის იშვიათი ანბანია ჩვენს სინამდვილეში. ეს არის დამწერლობა, რომლითაც მთელმა სამყარომ უნდა იამაყოს, არამხოლოდ ქართველებმა. ჩვენ მივეცით მსოფლიოს “ვეფხისტყაოსანი”, ჩვენ მივეცით მას ლითონზე მუშაობის ტექნოლოგია და ა.შ. მაგრამ ანბანი არის ის, რაც ყველაზე მეტად უსვამს ხაზს ჩვენს თვითმყოფადობას. ანბანი შექმნეს ძველმა ერებმა – ბერძნებმა, ჩინელებმა, იაპონელებმა, ინდოელებმა, სპარსელებმა… ეს ნიშნავს, რომ ჩვენი კულტურა ოდითგანვე იყო ძალიან მაღალგანვითარებული. ერთადერთი, გული იმაზე მწყდება, რომ ჩვენ – ერი, რომელმაც სამი დამწერლობა შექმნა, ამას არ ვუფრთხილდებით, მეორეხარისხოვანი გვგონია. სინამდვილეში პირიქითაა. თუკი ადამიანი საკუთარ მშობლიურ ენას პატივს არ სცემ, არც სხვისას სცემ პატივს.
ჩვენ ხშირად გვესმის უცხოური სიტყვები, რომელთა ქართული შესატყვისებიც გვაქვს. დაახლოებით, 30-იან წლებში სორტულ სამყაროში ძალიან ბევრი ახალი სიტყვა გაჩნდა, რომლებიც, სხვათა შორის, თავდაპირველად გაპროტესტდა. თუნდაც სიტყვა “ფეხბურთი” – ამბობდნენ, რომ ეს იყო “ფუტბოლი”. მაგრამ შემდეგ უკვე, ჩვეულებრივ, დამკვიდრდა, როგორც “ფეხბურთი”, რასაც შემდეგ მოჰყვა სიტყვები – “კალათბურთი”, “ფრენბურთი” და ა.შ. “რაგბი” დარჩა ამ სახელწოდებით იმიტომ, რომ ეს არის საკუთარი სახელი – ქალაქის სახელწოდება და აღარ თარგმნეს ქართულად“, – განმარტავს ჩანადირი.
როგორც ფოტოხელოვანი აღნიშნავს, ჩვენ არ ვართ ვალდებული, ყველა სიტყვა ბრმად მივიღოთ.
„ჩვენ არ გვაქვს ვალდებულება, ბრმად მივიღოთ ყველა სიტყვა, მაგალითად, ისევ ფეხბურთს რომ დავუბრუნდეთ, გარდა იმისა, რომ მან ბურთთან დაკავშირებული სახელები შემოიტანა, ასევე, შემოიტანა უკვე უშუალოდ სპორტის ამ სახეობებში არსებული უცხოური ტერმინების ქართული თარგმანები. შემოვიდა ისეთი სიტყვები, როგორიცაა, მაგალითად, “მეკარე”, “მცველი”, “ნახევარმცველი”, “მსაჯი”, “გულშემატკივარი”, “გვერდითი ხაზი”, “თერთმეტმეტრიანი” და ა.შ.
თუ ჩვენი წინაპრები დიდი ხნის წინ მსჯელობდნენ და ფიქრობნდენ, რომ ქართული ენა გაემდიდრებინათ, რატომ არ შეიძლება, ახლაც ვიფიქროთ. დღეს სწორედ სპორტული ჟურნალისტების უმეტესობა ამახინჯებს ქართულ ენას. მაგაითად, ხშირად მესმის სიტყვა – “კიპერი”, – ამბობს რესპონდენტი.
მისი განმარტებით, ენის გაუფასურებით, უფასურდება დამწერლობა.
„როდესაც ენას აუფასურებ და აუბრალოებ, ასევე, აუფასურებ დამწერლობას. დღეს, ხშირ შემთვევაში, რცხვენიათ ქართულად წერა. ყველგან გვხვდება სიტყვა – exit. რატომ? რის გამო? კანონი უნდა არსებობდეს, რომ საკუთარ ენას მოვუფრთხილდეთ? გარდა იმისა, რომ საკუთრების განცდა არ გვაქვს ენის მიმართ, ასევე, პატივისცემა არ გვაქვს კანონის მიმართ. უფრო მეტიც, ხშირად კანონებს უცხოელები უფრო იცავენ. ბევრმა უცხოურმა კომპანიამ გააქართულა წარწერა, როგორიცაა “კოკა-კოლა”, “სნიკერსი” და ა.შ.
კიდევ ერთი პრობლემა – მაგალითად, ალკოჰოლური სასმელების, განსაკუთრებით, ღვინოების ეტიკეტირება. აქ არ გვხვდება ქართული წარწერები ან ის ზედმეტად პატარადაა აღნიშნული. იაპონიის საკეს მაგალითზე – საკეს არასდროს არ აქვს ლათინური წარწერა. მაგრამ მისი წარწერები ყოველთვის თვალს იპყრობს და მომხმარებელს უადვილდება მისი გარჩევა. როდესაც ლათინურწარწერებიან, ქართულ ღვინოს ვხედავთ, ბევრ ღვინოს შორის, ბევრ მომხმარებელს უჭირს გარჩევა. შეიძლება, მათთვის ნაცნობ ღვინოებზე გააკეთონ არჩევანი. ამ დროს, როდესაც შენი სავიზიტო ბარათი გაქვს – დამწერლობა, შეგიძლია, უფრო გაუადვილო ადამიანებს, გააკეთონ არჩევანი ქართულ ღინოზე,
უხერხულობის არანაირ განცდას არ უნდა იწვევდეს ქართულად წერა. პირიქით, ეს არის ის, რითაც უნდა იამაყო“, – ამბობს გოგა ჩანადირი „თბილისი თაიმსთან“ საუბრისას.
