საქართველოში ყოველ წლიურად განათლების ახალი რეფორმის გატარება ხდება,ზოგიერთი რეფორმა საზოგადოების კმაყოფილებას იწვევს,ზიგი კი პირიქით გაღიზიანებას. დაახლეობით ორი კვირის წინ გავრცელდა ინფორმაცია, რომ განათლების სამინისტრო გამოდიოდა ახალი ინიციატივით, რომლის მიხედვითაც სკოლებში უნდა დანერგილიყო ჰიპნოთერაპიის კურსები და ამ თერაპიის ვიდეო გადაღება.
აღნიშნული ინფორმაციის გავრცელებას საზოგადოების მხრიდან ძალიან დიდი უკმაყოფილება მოყვა. ინიციატივას გამოეხმაურა განათლების ყოფილი მინისტრი დიმიტრი შაშკინი, რომელმაც უარყოფითად შეაფასა და და განათლების მინისტრი მანდატურის სამსახურის გნგრევაში დაადანაშაულა.
,,გავეცანი ამ “ჭკვიანურ” იდეას და კიდევ ერთხელ დავრწმუნდი, რომ დღეს განათლების სისტემას პატრონი არ ჰყავს. ჯერ მარგველაშვილი და ახლა უკვე მინისტრი სანიკიძე მიზანმიმართულად ანგრევენ მანდატურის სამსახურს. ეს არის ფსიქიატრიის ბოლო მწვერვალი, ზოგადად უკიდურეს შემთხვევაში მიმართავენ ხოლმე. ამის სკოლებში დანერგვა კი არ ვიცი, რა მიზანს ისახავს. 11 წელი ამერიკულ ორგანიზაციაში ვმუშაობდი და საარჩევნო კამპანიის დროს ცნობილ ფსიქოლოგებთან და ფსიქიატრებთან მქონდა შეხება. მათგან ვიცი, რომ ჰიპნოზი არის ძალიან ფაქიზი თემა, ყველა ფსიქოლოგს ამის გაკეთება არ შეუძლია, რადგან ამან შეიძლება ძალიან მავნედ იმოქმედოს ადამიანზე, მით უმეტეს ამ შემთხვევაში საუბარია სკოლის მოსწავლეებზე. უცხოეთში, სკოლებში არსებობს ფსიქოლოგთა ინსტიტუტი, რომელიც მკაცრად რეგულირდება კანონით. როგორც ეკლესია იცავს აღსარების საიდუმლოს, ისე ფსიქოლოგები იცავენ საიდუმლოს საკანონმდებლო ბაზით. მე არ მაქვს იმედი, რომ ზევსების ყურამდე რაიმე მივა, მაგრამ მაღალი რგოლები უნდა ჩაერთონ ამ საკითხში, რადგან საუბარია ბავშვებზე. ის, რასაც აპირებენ, არის ყოვლად დაუშვებელი. იმედი მაქვს, რომ მათ არ ესმით, რაზეა საუბარი. თუ ისინი სერიოზულად განიხილავენ, რომ ჰიპნოზით უმკურნალონ ბავშვებს სკოლებში, ეს კატასტროფაა,ვინ იქნება პასუხისმგებელი? პატარა ქვეყანაა საქართველო, მთელ თბილისს ეცოდინება მეორე დღესვე რაზე ისაუბრა ბავშვმა ფსიქოლოგთან, ასეთი გაჟონვა რომ მოხდეს. ეს ჩანაწერები არის აბსოლუტურად მიუღებელი. როგორ უნდა დაიცვას სკოლამ ეს მასალები, როცა ხშირ შემთხვევაში ძალოვანი უწყებებიდან ჟონავს სხვადასხვა სახის ჩანაწერები“, – აცხადებს შაშკინი.
გავრცელებულ ინფორმაციას გამოეხმაურა მანდატურის სამსახურის ფსიქოლოგიური ცენტრის ხელმძღვანელი ლევან ზარდალიშვილი, მან აღნიშნულ ინფორმაციას სიცრუე უწოდა და აღნიშნა, რომ მსგავს თემაზე საუბარი არც კი ყოფილა.
,,მინდა ვუპასუხო იმ ბრალდებებს, რომლებიც მანდატურის სამსახურის ფსიქოლოგიური ცენტრისა და პირადად ჩემს მიმართ გაისმა უკანასკნელი ორი დღის განმავლობაში. ყველაზე საშიში გახლავთ ნაწილობრივი სიმართლე და ამ შემთხვევაშიც ჩვენმა ოპონენტებმა (იმედი მაქვს, რომ შემთხვევით) ამ ხერხს მიმართეს. უპირვლეს ყოვლისა მოგახსენებთ მანდატურის სამსახურთან არსებულ ფსიქოლოგიურ ცენტრში დამონტაჟებული კამერების შესახებ -დიახ, ფსიქოლოგიურ ცენტრში დამონტაჟდა კამერები, ეს სიმართლეა, მაგრამ დანარჩენი, რაც დაიწერა – მხოლოდ სპეკულაციაა, რომელიც ფაქტობრივად დეზინფორმაციას დაეყრდნო.მე არ ვიცი ვინ არის დეზინფორმაციის წყარო, ეს შეიძლება იყოს რომელიმე ჟურნალისტის მიერ არასწორად გაგებული ინფორმაცია, ან რომელიმე სხვა წყარო, ამ ეტაპზე ეს ძალიან მნიშვნელოვანი არ არის. მაგალითად, ერთ-ერთ კომენტარში წავიკითხე თითქოს მითქვამს, რომ თერაპიის ჩაწერა მარტო საჭირო კი არა – აუცილებელია! ამ დროს კი, მე ვთქვი და ახლაც გავიმეორებ, რომ არსებობს თერაპია, რომლის ჩაწერაც არა, თუ საჭიროა, არამედ აუცილებელია – ეს გახლავთ ჰიპნოთერაპია! ეს ასეც არის, არც-ერთი პროფესიონალი ჰიპნოლოგი არ დათანხმდება ჰიპნოთერაპიაზე, თუ პაციენტი უარს ამბობს სესიის ვიდეო ჩანაწერზე. ასე რომ, ერთი ფრაზის ამოღებით მთელი ნათქვამის აზრი შეიცვალა – ზუსტად ეს არის დეზინფორმაცია!მიმაჩნია, რომ ბევრად უკეთესი და მართებული იქნებოდა მოგემართათ ჩვენთვის და გეკითხათ ამ კამერების შესახებ, მაგრამ როგორც ჩანს ეს არ შედიოდა (ყველას არ ვგულისხმობ) ზოგიერთი ოპონენტის ინტერესებში.
რაც შეეხება ვიდეო კამერების მოხმარებას, ვიდეო კამერა ჩაირთვება, მხოლოდ იმ შემთხვევაში, როდესაც ქვემოთ ჩამოთვლილი სამი პუნქტიდან, სამივე შესრულდება:
1. ბავშვი (მოზარდი/მოზრდილი) თანახმაა, რომ სესია ჩაიწეროს.
2. მშობელი/კანონიერი წარმომადგენელი თანახმაა, რომ სესია ჩაიწეროს.
3. წამყვან ფსიქოლოგს აქვს სესიის ჩაწერის სურვილი.
– ვიდეო კამერები არ იმართება ცენტრალიზებულად. კამერას რთავს და თიშავს ფსიქოლოგი.
– ჩანაწერი არ ხვდება ქსელში, არამედ პირდაპირ იწერება ცალკე მდგომ კომპიუტერში, რომლის პაროლიც, მხოლოდ ორ ადამიანს აქვს. სესიის წამყვანმა ფსიქოლოგმაც რომ მოისურვოს ჩანაწერის ნახვა, წერილობით უნდა მოითხოვოს ჩანაწერის მიღება პაროლით დაცულ დისკზე. ამ დისკის გატანა სამსახურის ფარგლებს გარეთ აკრძალულია.
– ვინაიდან ჩვენი ოპონენტებისგან განსხვავებით მანდატურის სამსახურთან არსებული ფსიქოლოგიური სამსახური სახელმწიფო დაწესებულებაა, კონფიდენციალურობის დაცვა გარდა ფსიქოლოგის ეთიკური კოდექსისა, ამ სამსახურის ნებისმიერ თანამშრომელს ევალება და რეგულირდება მოქმედი კანონმდებლობით.
ახლა მოკლედ დანარჩენ ნაწილსაც შევეხები. მათთვის ვინც არ იცის: თერაპიული პროცესის ჩაწერა რამდენიმე მიზანს ემსახურება და მას აქვს თავისი დადებითი და უარყოფითი მხარეებიც. უპირვლეს ყოვლისა ჩანაწერი კეთდება პაციენტის ინტერესებიდან გამომდინარე, მხოლოდ იმ შემთხვევაში, როდესაც წამყვანი ფსიქოლოგი თვლის, რომ ასეთი ჩანაწერი მას თერაპიის პროცესში დაეხმარება. ამავე დროს, როგორც ავღნიშნე ჩაწერაზე უნდა დათანხმდეს ბავშვი და შემდეგ მშობელი/კანონიერი წარმომადგენელი.
– ექიმისგან განსხვავებით, ფსიქოთერაპევტს არ გააჩნია იმის საშუალება, რომ თერაპიის შედეგი სხვადასხვა სახის გამოკვლევებით შეამოწმოს. ვიდეო ჩანაწერი იძლევა იმის საშუალებას, რომ საჭიროების შემთხვევაში კორეგირება გაუკეთოს თერაპიულ სტრატეგიას.
– ფსიქოთერაპევტი ადამიანია და ამიტომ მისი დამოკიდებულებაც და აღქმაც სუბიექტურია. ხშირად ობიექტური სურათის დანახვის ერთადერთი საშუალება ჩანაწერის განმეორებითი ნახვაა.
– თერაპიის პროცესში თერაპევტი შეიძლება დადგეს ისეთი პრობლემის წინაშე, რომლის გადაჭრასაც მეორე თერაპევტის (სუპერვიზორის) ჩართვა სჭირდება, რომელსაც ობიექტური ინფორმაციის მიღება, მხოლოდ ჩანაწერით შეუძლია.
რაც შეეხება სუპერვიზიასა და ინტერვიზიას: სუპერვიზია არის პროცესი, რომლის დროსაც ფსიქოლოგს ეხმარება (უმეტეს წილად) უფრო გამოცდილი კოლეგა. სუპერვიზია ტარდება თერაპიის პროცესის გაუმჯობესების მიზნით, რაც მდგომარეობს, როგორც სწორი მიდგომისა თუ სტრატეგის არჩევაში, ასევე იმ შეცდომების დანახვაში და გამოსწორებაში, რომელსაც თერაპევტი უშვებს.აქედან გამომდინარე ხარისხიანი სუპერვიზია, ყოველთვის გულისხმობს სესიის მიმდინარეობის ნახვას. სუპერვიზორის სესიაზე დასწრება შეუძლებელია (უჩინმაჩინის ქუდიც რომ ჰქონდეს, რამდენიმე თერაპევტის ყველა სესიას ვერავინ ვერ დაესწრება), ამიტომ აქაც ერთ-ერთი (ზოგჯერ კი ერთადერთი) გამოსავალი ჩანაწერია.
საგულისხმოა ისიც, რომ შემოთავაზებული ცალმხრივად გამჭვირვალე შუშა/სარკე, რომელიც ერთ-ერთმა ოპონენტმა გვირჩია, როგორც თანამედროვე მეთოდი, ამ პრობლემას უმეტეს წილად ვერ წყვეტს.ჯერ ეს ერთი იმაში ვერ დაგეთანხმებით, რომ ეს უფრო თანამედროვე მეთოდია, რადგან ცალმხრივად გამჭვირვალე სარკეები მეორე მსოფლიო ომის დროსაც არსებობდა, ვიდეო აპარატურა, კი ბევრად უფრო ახალია. მეორეც ცალმხრივად გამჭვირვალე შუშის ან სარკის გამოყენებისას, პროფესიული ეთიკა (კონფიდენციალობის დაცვის პრინციპიც) მოითხოვს, რომ თქვენს პაციენტს შეატყობინოთ შუშის მიღმა მოკალათებული დამკვირვებლის შესახებ, რაც პაციენტისთვის ბევრად უფრო მიუღებელია, ვიდრე ვიდეო კამერა.თუ ვინმემ იცით, როგორ უნდა გაკეთდეს ხარისხიანი (ან როგორც ხშირად ეძახიან ღრმა) სუპერვიზია ობიექტური მონაცემების გარეშე, ძალიან მადლიერი დაგრჩებით თუ ჩვენც გვასწავლით.ინტერვიზია საბოლოო ჯამში კოლეგებს შორის აზრთა გაცვლა-გამოცვლაა, რომელიმე კოლეგის ან ერთმანეთის დახმარების მიზნით.ინტერვიზია, სუპერვიზიას ვერ ცვლის, მაგრამ თუ ინტერვიზიის მიზანი, რომელიმე კონკრეტული შემთხვევა იქნება, ჩანაწერის გარეშე აქაც ძნელია დამაკმაყოფილებელ შედეგამდე მისვლა.გასათვალისწინებელია ის გარემოებაც, რომ ხელით ჩანაწერს ყველა თერაპევტი აკეთებს სესიის შემდეგ (სესიის დროს ჩაწერა არ არის სწორი, რადგან ეს არღვევს სესიის მიმდინარეობას). ძალიან მიკვირს, რომ ეს არავის არ აწუხებს. ასეთი ჩანაწერი თერაპევტის ბლოკნოტში, შეიძლება ბევრად უფრო საშიში იყოს პაციენტისთვის, რადგან გარდა სესიის მიმდინარეობის (ხშირად, სუბიექტური) აღწერილობისა ასეთ ჩანაწერში ხშირად თერაპევტის მოსაზრებები და (ან) დიაგნოზიც არის ხოლმე. ისიც მინდა მოგახსენოთ, რომ ასეთი ჩანაწერები უმეტეს წილად ძალიან დაუცველია, თუმცა, როგორც ავღნიშნე, ეს რატომღაც არავის აინტერესებს.უარყოფითი მხარეები შემდეგია: ჩანაწერებს ძალიან დიდი სიფრთხილით უნდა მოეპყრო, რომ არ დაირღვეს კონფიდენციალობა.ეს რეგულირდება კანონმდებლობით და იმ სპეციალური ღონისძიებებით, რომლებიც უზრუნველყოფს ჩანაწერის კონფიდენციალობას.მიუხედავად თანხმობისა, იმის ცოდნა, რომ სესია იწერება, იწვევს პაციენტის დაძაბულობას. როგორც წესი ეს დაძაბულობა თერაპიის სწორად წაყვანის შემთხვევაში ქრება ერთიდან სამ სესიამდე.იმასაც დავამატებდი, რომ ყველას, ვისაც აინტერესებს ჩვენი მუშაობა, ვისაც გული შესტკივა ჩვენი შვილებისა და შვილიშვილების მომავალზე, შეუძლია მოვიდეს და თავისი მოსაზრებები გაგვიზიაროს. ყოველთვის ვხვდებით და ვუსმენთ იმ ადამიანებს, რომლებიც ჩვენთან ამა თუ იმ მოსაზრებით ან პროექტით მოდიან.
ბოლოს მინდა მივმართო იმ კოლეგებს, რომლებიც მე პირადად მიცნობენ: გვყავს საერთო მეგობრები და ასეც რომ არ იყოს, ჩემი ტელეფონის ნომრის გაგება ძალიან ადვილია. მიმაჩნია, რომ ბევრად უფრო მართებული და კოლეგიალური იქნებოდა ჩემთვის ტელეფონით დაგერეკათ და გეკითხათ ეს კამერები რას ნიშნავს და თუ პასუხი არ დაგაკმაყოფილებდათ შემდეგ მიგემართათ სოციალური ქსელებისთვის,“ – განმარტავს ლევან ზარდალიშვილი.
13.05.14
ლანა წურწუმია
