ზოგადად, სოფლის მეურნეობა ნებისმიერი ქვეყნისთვის ერთ-ერთი წამყვანი და მნიშვნელოვანი დარგია, შესაბამისად, არც საქართველოა გამონაკლისი, თუმცა რეალურად, ჯერ საკითხავია, გვაქვს თუ არა სათანადოდ გააზრებული, რამდენად მნიშვნელოვანია ქვეყნისთვის ჯანსაღი სოფლის მეურნეობის შექმნა და შემდეგ, რას აკეთებს სახელმწიფო ამისთვის?
წელს ადგილობრივ ბაზარზე, გასულ წლებთან შედარებით, ქართული საზამთროსა და ნესვის სიუხვეა, რაც თავისთავად დადებითი ფაქტია, თუმცა ამის ფონზე, საყურადღებო და პრობლემურია პროდუქციის რეალიზაციის საკითხი. როგორც კახელი გლეხები ამბობენ, წელს განსაკუთრებით კარგი მოსავალი მოვიდა, წინა წლის მაჩვენებლს ორჯერ გადააჭარბა, თუმცა ფასის მიუხედავად, მოსავლის მოყვანისთვის გაწეული ხარჯების ანაზღაურება ვერ ხერხდება, რადგან ადგილობრივი ბაზრის დაბალი მოთხოვნის გამო პროდუქციის გაყიდვა გართულებული და შემცირებულია.
რეალურად, ფაქტია, რომ წელს ბაზარზე მიწოდება მოთხოვნას საკმაოდ აჭარბებს.
„წელს ძალიან კარგი მოსავალი მოვიდა, წლებია სტიქიისა თუ სხვადასხვა მიზეზების გამო, საზამთროს ასეთი სიუხვე არ მახსოვს. 
ბუნებრივია, უნდა მიხაროდეს ეს, თუმცა, სამწუხაროდ, პირიქით მოხდა, რადგან უხვმოსავლიანობასთან ერთად, პრობლემებმაც იმატა. ბანკიდან კრედიტი მაქვს აღებული, მოსავლის მოყვანისთვის გაწეულ ხარჯებს კი ვერ ვფარავ, მოგებაზე ხომ ზედმეტია საუბარი“ – აღნიშნა ჩვენთან საუბრისას ერთ-ერთმა გლეხმა.
„პროდუქტის გასაღების პრობლემებზე უკვე დიდი ხანია ვსაუბრობთ, თუმცა ყურადღებას არავინ გვაქცევს. 
ერთადერთი გამოსავალი ალბათ საზამთროს ექსპორტია და სწორედ ამას ვთხოვთ სახელმწიფოს. ეს ჩვენთვის სეზონური ბიზნესია და ამით მთელი წლის შემოსავალი უნდა ავიღოთ, ეს თუ არ მოხდა ფაქტობრივად, მთელი წელი შემოსავლის გარეშე და მშივრები ვრჩებით“ – აცხადებს საზამთროს გამყიდველი
„ზოგადად საზამთროს მოყვანით შემოსული თანხა, არც იმდენია, რომ მთელი წელი უზრუნველად ვიცხოვროთ, თუმცა წელს ეგეც აღარ გვაქვს. ჩვენ ბაზარში ვერ შევდივართ, რადგან იქაურობა გადამყიდველებით არის სავსე. ისინი ჩვენგან ბითუმად ყიდულობენ პროდუქციას, ფასნამატს ადებენ და ჩვენგან განსხვავებით, მოგებაც კარგი რჩებათ“.
მოკლედ, როგორც ვხედავთ, უხვმოსავლიანობამ მრავალი პრობლემა წამოჭრა. საინტერესოა, რა შეღავათებსა და ალტერნატიულ გზას სთავაზობს ქართველ გლეხებს სახელმწიფო და ზოგადად, რას აკეთებს დღეს ქვეყანა წარმოების განვითარებისთვის. ამ და სხვა აქტუალური საკითხებით „თბილისი თაიმსმა“ საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტროს მიმართა, თუმცა რაც არ უნდა გასაკვირი იყოს, ისინი აღნიშნულ პრობლემებზე არ საუბრობენ და არც რეალიზაციის საკითხის სიმწვავეს განიხილავენ.
აღსანიშნავია, რომ წელს ადგილობრივ ბაზარზე ქართული საზამთროსა და ნესვის სიუხვეა, თუმცა უხმოსავლიანობის ფონზე, შემცირებულია მოსავლის რეალიზაცია, შესაბამისად, არსებობს საშიშროება, რომ საზამთროს მოსავლის დიდი ნაწილი გაუყიდავი დარჩეს. ამის ფონზე, რა ალტერნატივას სთავაზობს სახელმწიფო გლეხებსა და მოვაჭრეებს?
– გასული, 2014 წლის ოფიციალური მონაცემების მიხედვით, ბაღჩეული კულტურების მთლიანმა წარმოებამ შეადგინა 85,9 ათასი ტონა, საიდანაც ძირითადი ნაწილი საზამთროს კულტურას უჭირავს. მიმდინარე წელს არსებული ოპერატიული მონაცემების მიხედვით, წარმოების მაჩვენებლები მართალია გაზრდილია, მაგრამ რეალიზაციის პრობლემა ჯერ-ჯერობით არ დამდგარა და შეფერხების გარეშე მიმდინარეობს. სოფლის მეურნეობის სამინისტროსთვის რაიმე პრობლემის არსებობის შესახებ არავის მოუმართავს.
შეუფერხებლად მიმდინარეობის საზამთროს და ნესვის ექსპორტი. 2015 წლის 20 ივლისის მდგომარეობით, ოპერატიული მონაცემებით გამარტივებული საბაჟო რეჟიმით (ზეპირი დეკლარირება) ექსპორტირებულია 50,5 ტონა საზამთრო და ნესვი.
ნაკლებად სავარაუდოა, რომ რეალიზაციის პრობლემა დადგეს, რადგან ადგილობრივ ბაზარზე მოთხოვნა ზრდადია, ექსპორტი შეუფერხებლად მიმდინარეობს, ასევე აღსანიშნავია, რომ ტურისტული სეზონის აქტიურ ფაზაში შედის, რაც ასევე ხელს შეუწყობს რეალიზაციის მასშტაბების ზრდას.
რეალურად დღეს მიწოდება მოთხოვნას აჭარბებს. მოვაჭრეები კი ერთ-ერთ გამოსავალს ალტერნატიულ ბაზარსა და ექსპორტში ხედავენ. რას იტყვით თქვენ, რამდენად რეალურია ეს ხედვა და იგეგმება თუ არა საზამთროს ექსპორტი?
– სახელმწიფო თავად ვერ გახდება რომელიმე კონკრეტული პროდუქტის ექსპორტიორი, ეს კერძო სექტორის და უშუალოდ ბიზნესის პრეროგატივაა. სახელმწიფოს მხრიდან შექმნილია ყველანაირი პირობა, რათა ექსპორტის პროცესი შეუფერხებლად წარიმართოს ნებისმიერი პროდუქტის შემთხვევაში.
საქართველოს თურქეთსა და უკრაინასთან თავისუფალი, ხოლო დსთ-ს თითქმის ყველა ქვეყანასთან შეღავათიანი ორმხრივი სავაჭრო ხელშეკრულებები აქვს გაფორმებული. ევროკავშირთან მოქმედებს ღრმა და ყოვლისმომცველი თავისუფალი სავაჭრო სივრცის შესახებ შეთანხმების პირობებით გათვალისწინებული რეჟიმი (DCFTA), რაც გულისხმობს საქართველოდან ექსპორტირებული სასოფლო-სამეურნეო პროდუქციის თავისუფალ შეღწევას ევროკავშირის ბაზარზე.
როგორც უკვე აღვნიშნე, ქართული ხილისა და ბოსტნეულის რეალიზაცია ადგილობრივი ბაზრის დაბალი მოთხოვნისა და უხმოსავლიანობის გამო გართულებულია. ფერმერებს ნაწარმი უცხოეთის ბაზრებზე ვერ გააქვთ და სამაცივრე მეურნეობების დეფიციტისა და სიძვირის გამო ვერც ზამთრის სეზონისთვის ინახავენ. რა გამოსავალს სთავაზობთ თქვენ?
– საკრედიტო და სალიზინგო სისტემების განვითარებას გადამწყვეტი მნიშვნელობა ენიჭება სოფლის მეურნეობის პროდუქციის პირველადი წარმოების, გადამუშავებისა და შენახვა-რეალიზაციის საწარმოო პროცესების გაუმჯობესების მიმართულებით. 2013 წლიდან, სოფლის მეურნეობის სამინისტრომ დაიწყო „შეღავათიანი აგროკრედიტის პროექტის“ განხორციელება, რომელიც ფერმერებისა და აგროსასურსათო სექტორში ჩართული სხვა მეწარმეების იაფი, გრძელვადიანი და ხელმისაწვდომი ფულადი რესურსებით უზრუნველყოფას ითვალისწინებს. აღნიშნული პროექტი ხელს უწყობს თანამედროვე ტექნოლოგიებისა და ინფრასტრუქტურული სიმძლავრეების ზრდას (სასაწყობო და სამაცივრე მეურნეობები, სასაკლაოები, აგრარული საცალო და საბითუმო ბაზრები, რძის შემგროვებელი პუნქტები, ნედლეულის გადამმუშავებელი საწარმოები და სხვა) და სასოფლო-სამეურნეო დამატებული ღირებულების შემქმნელი სრული საწარმოო ციკლის ინტეგრაციის პროცესებს.
ზოგადად, რა შეღავათებს სთავაზობთ გლეხებს მოსავლის აღების შემდეგ?
– საერთაშორისოდ აღიარებული სტანდარტების შესაბამისად, აგრარული პროდუქცია მოსავლის აღების შემდგომ მოითხოვს პირველად დამუშავებას, რაც გულისხმობს მინარევებისაგან გაწმენდას, დახარისხებას, დაფასოებას, შეფუთვასა და ეტიკეტირებას. ინდივიდუალური მწარმოებლების, კერძოდ, ფერმერების შესაძლებლობები ამ შემთხვევაში შეზღუდულია, მაშინ, როდესაც თანამედროვე საბითუმო ბაზრებს აქვთ სრული მარკეტინგული ქსელი პროდუქციის შემდგომი რეალიზაციისათვის.
საქართველოს სოფლის მეურნეობის განვითარების 2015-2020 სტრატეგია ითვალისწინებს მოსავლის აღების შემდგომი ტექნოლოგიების განვითარების ხელშეწყობას. პირველ ეტაპზე რეგიონალურ დონეზე განისაზღვრება მოსავლის აღების შემდგომი ტექნოლოგიების, სადისტრიბუციო და გადამმუშავებელ სექტორში არსებული მოთხოვნა. შემუშავდება რეკომენდაციები პირველადი და გადამუშავებული პროდუქტების შესანახი სასაწყობე და სამაცივრე ინფრასტრუქტურის, ლოჯისტიკის (საბითუმო) ცენტრების მოწყობისა და ექსპლუატაციის შესახებ, რაც ხელს შეუწყობს პროდუქციის ხანგრძლივი პერიოდით შენახვას, ხარისხისა და სასაქონლო სახის შენარჩუნებასა და სადისტრიბუციო ქსელის გაფართოებას. ამ მიზნით უზრუნველყოფილი იქნება ფერმერთა ორგანიზაციების, მათ შორის, კოოპერატივების ჩართულობის ხელშეწყობა.
რას აკეთებს დღეს სახელმწიფო წარმოების განვითარებისა და ზოგადად, გადამამუშავებელი მრეწველობისა და სამაცივრე მეურნეობების სექტორის განვითარებისთვის?
– სოფლის მეურნეობის სამინისტრო ახორციელებს შეღავათიანი აგროკრედიტის პროექტს, ასევე, სასოფლო-სამეურნეო პროდუქტების გადამამუშავებელი საწარმოების თანადაფინანსების პროექტს, ეს უკანასკნელი პროექტიდარგობრივად და გეოგრაფიულად დივერსიფიცირებული სოფლის მეურნეობის გადამამუშავებელი საწარმოების შექმნასა და მათი მდგრადი განვითარების ფინანსურ და ტექნიკურ მხარდაჭერას გულისხმობს. გარდა ამისა, საქართველოს თითქმის ყველა რეგიონში არის სამაცივრე-შესანახი მეურნეობები, ასევე მიმდინარეობს რამოდენიმე ახალი სამაცივრე-სასაწყობო მეურნეობის მშენებლობაც.
როგორც ცნობილია, წარმოების განვითარებისთვის მთავრობა სხვადასხვა პროექტებს ახორციელებს, ესენია პროექტი „აწარმოე საქართველოში“, სოფლის მეურნეობის განვითარების პროგრამა და სხვა. რეალურად, რამდენად საკმარისია ეს ინიციატივები და იგეგმება თუ არა სხვა ღონისძიებების გატარება?
– სახელმწიფოს მიერ განხორციელებული პროექტები (შეღავათანი აგროკრედიტის პროექტი, სასოფლო-სამეურნეო პროდუქტების გადამამუშავებელი საწარმოების თანადაფინანსების პროექტი, აწარმოე საქართველოში, დანერგე მომავალი) მიმდინარე პროცესშია და მათი მომავალში გაგრძელდებაც იგეგმება. აღნიშნულიდან გამომდნარე, ეს ხელს შეუწყობს როგორც პირველადი პროდუქციის წარმოების ხარისხობრივ გაუმჯობესებას და რაოდენობრივ ზრდას, ასევე წარმოებული პროდუქციის გადამამუშავებელი თანამედროვე ინფრასტრუქტურის ჩამოყალიბებას.
გარდა ამისა, ამჟამად მიმდინარეობს მოსამზადებელი სამუშაოები ჩაის კულტურის რეაბილიტაციისათვის, რომლის მიზანია მოსახლეობის ფართო მასების ჩაბმა ამ კულტურის აღორძინების საქმეში, რამაც, თავის მხრივ, საგრძნობლად უნდა გაზარდოს ქვეყანაში მაღალხარისხოვანი, კონკურენტუნარიანი ჩაის წარმოება და, შესაბამისად, დაასაქმოს ადგილობრივი მოსახლეობა.
მასალა მოამზადა
ლაკო ბიტ-ბაბიკოვმა
