წმინდა მიქაელ მთავარანგელოზის სახელობის მრავალპროფილიანი კლინიკური საავადმყოფო სამაგალითოა მაღალი პროფესიონალიზმით. ჩვენ ვესაუბრეთ ამავე კლინიკის ერთ-ერთ წარმატებულ და ცნობილ ექიმს, ყბა-სახის ქირურგს, ბატონ მერაბ დეკანოსიძეს.
მერაბ დეკანოსიძე: უპირველეს ყოვლისა დიდი მადლობა `განსაკუთრებულ ჟურნალს~, რომ დაინტერესდით ჩვენთვის მნიშვნელოვანი საკითხებით. ისეთ ოჯახში გავიზარდე, სადაც ყოველდღე იხილებოდა მედიცინის რაღაც საკითხი. ბებიაჩემი გახლდათ სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სტომატოლოგიის კათედრის გამგე. ამიტომ ეს ჩემთვის ჩვეულებრივი ატმოსფერო იყო და გადავწყვიტე ექიმი გავმხდარვიყავი. ხასიათიდან გამომდინარე, თერაპია ჩემთვის განზე გადგა და ქირურგია ავირჩიე, რადგან ქირურგიაში მეტი რისკი და პასუხისმგებლობაა, ადრენალინი და ექსტრემალური სიტუაცია. ასე მოვხვდი სამედიცინო სფეროში.
ბატონო მერაბ, როგორ და რის გამო ვითარდება ყბა-სახის დაავადებები?
– გააჩნია რა გვაინტერესებს. ეს შეიძლება იყოს ოდონტოგენური დაავადება კბილის მიზეზით გამოწვეული, სახის არეში, რონოგენური, დერმატოლოგიური განვითარება დ ა.შ. რის საფუძველზეც შეიძლება იყოს გამოწვეული დარღვევები და შესაბამისად წარმოშობილი დაავადება. ასევე ავარიის ან სხვა ტრავმის შედეგად მიღებული დაზიანებები.
რამდენად ხშირია ყბა-სახის ქირურგიაში დაავადების გამომწვევი მიზეზი _ ნარკომანია?
– სამწუხარო რეალობაა, ის, რომ ძალიან ბევრი ნარკოდამოკიდებული ადამიანი ხდება ჩვენი _ ყბა-სახის ქირურგიის პაციენტი. იღებენ სხვადასხვა საშუალებებს, ძირითადად ხელმისაწვდომ, იაფფასიან სინთეზურ პრეპარატებს, რომლებიც დამანგრევლად მოქმედებს ორგანიზმზე, მათ შორის ყბა-სახეზეც. ხშირად იმდენად რთულია ხოლმე ნარკომანიის შედეგად გამოწვეული დაავადება, რომ ხშირა ადამიანები შშმ-ბი ხდებიან, კარგავენ სახის ძვლების შემადგენლობის მნიშვნელოვან ნაწილებს. ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში მიჩნდება ინტერესი და ვსვამ შეკითხვას: რა სიამოვნებას იღებენ ამ ნარკომანიით ისეთს, რომ ასე ისახიჩრებენ და იკლავენ თავს?! შემდეგ თვითონვე წყდებათ გული, მაგრამ უკვე გვიანია…
რამდენად ხშირია პაციენტებში ყბის ძვლის, ცხვირის ძგიდისა და შუბლის ძვლის დეფორმაცია-დაკარგვა?
– არც თუ ისე მცირე პროცენტია! გააჩნია, როგორი დეფორმაციაა, _ ზოგი თანდაყოლილია, ზოგი შეძენილი. თანდაყოლილი საკმაოდ მოკრძალებული პროცენტითაა, მაგრამ არის ისეთი დარღვევები, რაც გამოიხატება სახის შემადგენელ ამა თუ იმ ნაწილის ანომალური ზრდით ან ზრდაში ჩამორჩენილობა, რაც იწვევს სახის დეფორმაციას, მაგრამ ასევე გახლავთ შეძენილი დეფორმაცია, რომელიც ცხოვრების გარკვეულ ეტაპზე და ასაკში ტრავმების მიღების შედეგად მკვეთრად გამოიხატება და ჩემ შემთხვევაში საჭიროებს ქირურგიულ ჩარევას, რადგან ასეთ მდგომარეობაში შეუძლებელია შემდგომ ცხოვრების გაგრძელება.
რა იწვევს ყბის ძვლის დაშლას და თუ შეიძლება მოხდეს მათი იმპლანტაცია?
– ყბის ძვლის დაშლას იწვევს ოდონტოგენური ინფექციები, რაც გამოიხატება ისეთი სახის დაავადების დროს, როგორიცაა ჩვეულებრივი ოსტეომიელიტი, ასევე ძვლის დაშლა შეიძლება განვითარდეს ჰემატოგენური გზით და ბოლო პერიოდში, როგორც მოგახსენეთ, საკმაოდ გახშირდა ნარკოტიკების საშუალებით გამოწვეული ე. წ. ძვლის დაშლა, ტოქსიკური ოსტეომილიეტი. ეს განსაკუთრებით რთული შედეგია, როდესაც მიკროცირკულაცია საერთოდ დარღვეულია და საჭიროებენ სხვადასხვა მასშტაბით ქირურგიულ ჩარევას, რაც ზოგჯერ ძვლის მთლიან ამოკვეთას გულისხმობს. რა თქმა უნდა, არსებობს ჩანაცვლების მეთოდი, იმპლანტები და ასევე უახლოესი ტექნოლოგიებით ხელოვნური უჯრედების გამოყენებაცაა შესაძლებელი, მაგრამ ეს ყველაფერი საკმაოდ ძვირადღირებულია.
რატომ არის, რომ ნარკომანიით დაავადებულ ადამიანს დეგრადირებულად უვითარდება სახის ფორმები, გამოხედვა და მეტყველება, თუ შეიძლება ამის განკურნება?
– ადამიანს სახეზე დაკნინება, მეტყველების გაუარესება და ცუდი გამოხედვა უვითარდება მაშინ, როცა დაავადებულია ალკოჰოლით და ნარკომანიით.
თქვენს კლინიკაში თუ კეთდება ყბა-სახის ძვლის გადანერგვა ქირურგიული ჩარევით?
– ეს პროცესი ქირურგიული ჩარევის მეთოდით კეთდება.
უცხოელ სპეციალისტებთან ერთად თუ აკეთებთ ყბა-სახის ოპერაციებს და რა შედეგებით მთავრდება?
– სამწუხაროდ, ჯერჯერობით არ გვქონია უცხოელ კოლეგებთან ერთობლივი ოპერაციის ჩატარების ფუფუნება.
თქვენი პრაქტიკიდან გამომდინარე, ყბა-სახის კიდევ რა ოპერაციები კეთება?
– ყველა სახის ოპერაციული ჩარევა, რაც კეთდება დღესდღეობით მსოფლიში, საქართველოშიც შესაძლებელია ყბა-სახის სხვადასხვა ქირურგიულ განყოფილებებში.
როცა თქვენთან მოდიან პაციენტები ყბა-სახის პრობლემებით, რას ურჩევთ მათ, რომ განიკურნონ?
– ნებისმიერ პაციენტს, რომელიც ჩვენ მოგვმართავს, მათ უმეტეს ნაწილს აქვს ერთი შეცდომა, რომ პრობლემები, როცა იჩენს თავს საწყის ეტაპზე, დროზე არ მოგვმართავენ და სამწუხაროდ აგვიანდებათ, რაც შედეგის ნაკლებ ეფექტს იძლევა, ზოგჯერ დახმარება შეუძლებელი ხდება. ამიტომ ყველა ადამიანს ვურჩევთ, პრობლემა რაც უფრო პატარაა, მით უფრო სწრაფად და იოლად გვარდება. ნებისმიერ უჩვეულო მდგომარეობას, რაც მის ცხოვრებაში ადრე არ იყო და ახლა გაცნდა, პაციენტმა დროულად უნდა მიაქციოს ყურადღება პრობლემებს და მიმართოს ექიმს, ეს ყბა-სახის ქირურგი იქნება, ლარინგოლოგი თუ სხვა რომელიმე სპეციალისტი.
ძნელია, თუ არა პაციენტთან და ექიმთან ურთიერძთობა?
– ზოგადად, ურთიერთობა ძნელი არ არის, მაგრამ გააჩნია პიროვნებას. მაგალითად, როდესაც რაღაც პრობლემა გვაქვს მივმართავთ ექიმს. მაშინ უნდა ვიყოთ განწყობილი იმისთვის, რომ ამ ადამიანს კონკრეტულ სპეციალისტს მიღებული აქვს განათლება, რაც დაეხმარება მას ჩვენი პრობლემის გადაწყვეტაში და მითუმეტეს, ჩვენ როცა შეხება არ გავქვს სამედიცინო განათლებასთან, მივმართავთ ექიმს და იქით ვასწავლით, რომ ეს ასე არ არის და არამედ ეს ასე უნდა გააკეთოთ, რა თქმა უნდა ეს ართულებს ადამიანთან ურთიერთობას. ადამიანი უნდა ენდოს ექიმს და თუ შენ მასზე კარგად იცი ყველაფერი, მაშინ რატომ მიდიხარ ექიმთან და ითხოვ მისგან დახმარებას?!
როგორ უნდა ავიცილოთ თავიდან ეს დაავადება, რომ არ განვითარდეს ყბის ძვლის დაშლა და ყბა-სახის დეფორმაცია, სავალალო შედეგები რომ არ მივიღოთ?
– ვისურვებდი ერთ რამეს, როცა სახელმწიფომ აიღო ც ჰეპატიტის მკურნალობა თავის თავზე, საკმაო თანხებს ხარჯავს ამ ადამიანების ჯანმრთელობაზე, დაფიქრდნენ და თქვან ზოგიერთებმა: მე ჩემს თავს არ ვუფრთხილდებოდი, თავს ვწირავდი და სახელმწიფო არ მწირავს და ზრუნავს ჩემზე, ეს ისაა, რომ ახალგაზრდა თაობას ჭკუა არ ყოფნის და ნარკომანია კარგი რამ ჰგონიათ, მაშინ მეც მოვიხდი მოქალაქეობრივ ვალს და ვაჩვენებ როგორი ვარ, საიდან მაქვს ეს დეფექტი სახეზე რომ მომავალში ასეთი რამ არ გააკეთონ, არ გაიმეორონ.
არის შემთხვევა, როცა ადამიანს გამოუვლინდება ყბა-სახის დეფორმაცია და ექიმის დაუკითხავად თავის ნებაზე იკეთებს თავის კორსეტს, რამდენად არის ეს მიზანშეწონილი?
– თვითნებობა არ სეიძლება ეს სახე იქნება თუ დეფექტის შემნიღბავი თუ სხეულის ნებისმიერ სხვა ნაწილი, ეს მხოლოდ შესაბამისი სპეციალისტის მიერ დანიშნული უნდა იყოს, რისი გაკეთებაც სამკურნალო მიზნით შეიძლება საოპერაციოდ მომზადებისათვის და არავითარ შემთხვევაში არ შეიძლება ჩვენი ნებით გავაკეთოთ ყოველივე ეს.
მასალა მოგვაწოდა „განსაკუთრებულმა ჟურნალმა“
ავტორი, მაია ანთიძე
