„თბილისი თაიმსს“ სურს მკითხველის ყურადღება იმ წეს-ჩვეულებებზე მიაპყროს, რაც მიუხედავად განსხვავებული აღმსარებლობისა თუ ეთნიკური წარმოშობისა, საერთო აქვთ ჩვენს ქვეყანაში, და არა მარტო ჩვენთან, მცხოვრებ მუსლიმებსა და ქრისტიანებს.
ბაშვობაში მახსოვს ჭიაკოკონობას ვმართავდით. ის დღე დიდი მოუთმენლობით იწყებოდა. როცა მოსაღამოვდებოდა, ყველა ოჯახი თავისი ეზოს წინ კოცონს დაანთებდა და უბნის ბავშვები სიხარულით ვახტებოდით ხან საკუთარ, ხან მეზობლის კოცონს. მერე თავქვე დავეშვებოდით და გაკვირვებულები ვაშტერდებოდით, მოედანზე დანთებულ უფრო დიდ ცეცხლზე მოხტუნავე გამურულ ადამიანებს. ზოგჯერ რომელიმე მინავლებულ კოცონში ნახევრადშემწვარ კარტოფილებსაც გამოვჩხრეკდით. თუმცა ასეთი ტრადიცია, როგორც წარმართული კულტურის გადმონაშთი, მალევე შეწყდა ან უბრალოდ გავიზარდეთ.
ირანში და ბევრ მუსლიმურ ქვეყანაში ეს პრაქტიკა ნოვრუზის დღესასწაულს უკავშირდება. ცეცხლზე გადახტომით, ადამიანები სიმბოლურად საკუთარ ცოდვებსა და უიღბლობას წვავენ და ახალი წარმატებული წლის მოლოდინში არიან. ნოვრუზისთვის სპეციალური სამზადისი იმართება: ასუფთავებენ სახლებს, ამაზდებენ სპეციალურ კერძებს, სუფთად იმოსებიან, გადიან საფლავებზე, თან გააქვთ ხალვა, ფლავი და სხვა საჭმელები, გასცემენ მოწყალებას, მხიარულობენ და სხვადასხვა ღონისძიებებსაც მართავენ.
სიტყვა ნოვრუზი სპარსული ენიდან მომდინარეობს, “ნოვ”- ახალს, ხოლო “რუზ” დღეს ნიშნავს. აღინიშნება 21 მარტს. ზეიმი რამდენიმე დღე გრძელდება. 21 მარტი დღე-ღამის გათანასწორების, დათბობის, ამწვანებისა და გაზაფხულის დადგომის დღედ მიიჩნევენ. ზოგიერთ ქვეყანაში კი ახალი წლის დღესასაწაულია.
თუმცა ნოვრუზი ბევრ მუსლიმურ ქეყანაშია გარცელებული, ის მაინც ნაკლებად უკავშირდება ისლამს. მიუხედავად ამისა, დღესასწაული მაინც არ ჩაივლის ხოლმე ლოცვების გარეშე. მამაკაცები ყურანიდან სურა “ფათიჰას” კითხულობენ, რომელიც პირველივე თავია და ღმერთის განდიდებითა და მისი მადლიერებით იწყება.
ნოვრუზის სუფრაზე ხშირად მოკრავთ თვალს სპეციალურად დათესილ ჯეჯილს, როგორც ქრისტიანებს სააღდგომოდ სჩვევიათ ხოლმე, ასევე სხვადასხვაფრად ღებავენ კვერცხებს და ტკბილეულთან ერთად სუფრაზე აწყობენ. ნოვრუზის დღესასწაული იუნესკოს არამატერიალური ძეგლების სიაშია შეტანილი. ნოვრუზ ბაირამს საქართველოში დღემდე აღნიშნავენ მუსლიმები. აღსანიშნავია, რომ ეს ტრადიცია „ვეფხისტყაოსანშიც“ არის ნახსენები:
„ამა ქალაქსა წესია: დღესა მას ნავროზობასა
არცა ვინ ვაჭრობს ვაჭარი, არცა ვინ წავა გზობასა;
ყოველნი სწორად დავიწყებთ კაზმასა, ლამაზობასა,
დიდსა შეიქმენ მეფენი პურობა-დარბაზობასა.
ათ დღემდის ისმის ყოველგნით ხმა წინწილისა, ებნისა,
მოედანს მღერა, ბურთობა, დგრიალი ცხენთა დგენისა.“
მარიამ ქალებაშვილი
