წინასაგამოცდო პერიოდში მოზარდებში მსგავსი სიმპტომები მატულობს – მოუსვენრობა, გაღიზიანება, დათრგუნულობის განცდა, მუდმივი დაღლილობის შეგრძნება, მეხსიერების და კონცენტრაციის უნარის დაქვეითება, მადის დაკარგვა ან ზეაქტიურობა, ხელის კანკალი, ოფლიანობა, გულის აჩქარება, თავის ტკივილები, თავბრუსხვევა, პანიკის შეგრძნება ეს ყველაფერი შფოთვის შედეგია, რაც ძალიან უშლის ხელს გამოცდის წარმატებით ჩაბარებას.
როგორ დავძლიოთ წინასაგამოცდო შფოთვა? „თბილისი თაიმსს“ ფსიქოლოგი ნინო კერესელიძე ესაუბრა.
ნინო ერესელიძე: “შფოთვა, რამდენიმე ცალკეული ემოციის კომბინაციას წარმოადგენს. შიში, (ამათგან შიში ბაზისური ემოციაა) სევდა, განრისხება, ინტერესი, სირცხვილი, ამ ემოციათა სხვადასხვაგვარი კომბინაცია განსაზღვრავს შფოთვის ინტენსივობას და სპეციფიკას. შფოთი და პანიკა წარმოადგენს გარკვეულ გამაღიზიანებელზე ორგანიზმის ინტენსიურ რეაქციას. შეტევის სიმძიმის ხარისხი ინდივიდუალურია და დამოკიდებულია ადამიანის ნეგატიურ ფიქრებზე. ეს მდგომარეობა სწრაფად ვითარდება, ამიტომ მასთან სწრაფად გასამკლავებლად მნიშვნელოვანია რამოდენიმე საკითხის გათვალისწინება – მნიშვნელოვანია სუნთქვის კონტროლი, რადგანაც მაღალი სიხშირის სუნთქვამ შეიძლება გააღრმაოს, დაამძიმოს სიტუაცია და დააჩქაროს სიმპტომების გამოვლინება. ამიტომ მშვიდად და ღრმად ისუნთქეთ. თვალების მოძრაობა ქმედითი საშუალებაა არა მარტო პანისკისა და შფოთვის შეტევის, არამედ დეპრესიასა და სევდასთან გასამკლავებლადაც. როდესაც ადამიანი ცუდადაა, ქვევით ყურებას ცდილობს. მოუსვენრობისას უნდა შევეცადოთ ზემოთ ახედვას. მოძრაობა მხოლოდ თვალებთ უნდა მოხდეს. თავი ამ დროს უძრავად უნდა დარჩეს. რამოდენიმე წამში შენიშნავთ, რომ შფოთვა და შიში უკან იხევს.
მნიშვნელოვანია, რომ მშობლემა ამ დროს გამოხატონ თანადოგმა და არ მოხდეს მათი მხრიდან სიტუაციის გამძაფრება რაც შეიძლება გამოიხატოს, გამოცდებისადმი ზედმეტად ბევრი კითხვების დასმით, ასევე საუბრით თუ როგორი მნიშვნელოვანია მათთვის შვილის უმაღლეს სასწავლებელში მოხვედრა და რა მოხდება თუ ისინი ვერ ჩააბარებენ. კარგი იქნება მშობლები თუ შეეცდებიან შვილების გამხნევებას და სახლში შეუქმნიან ნაკლებად სტრესულ გარემოს. თუ მშობელი ატყობს, რომ შფოთვა საკმაოდ ძლიერია ამ დროს უკეთესი იქნება თუ მოახერხებენ და სპეციალისტს მიმართავენ, ვინაიდან იგი უკეთესად შეძლებს პროცესის მართვას, როგორც სპეციალური სავარჯიშოებით ასევე ამ საკითხზე საუბრით და ძირი პრობლემის გამორკვევით.
მოაწყეთ თქვენი გარემო ისე, რომ გამშვიდებდეთ. შეეცადეთ შედეგებზე ნაკლებად იფიქროთ და კონცენტრირება მოახდინოთ პროცესზე.
აუცილებლად გამოყავით დასვენების დრო დღეში 1საათი მაინც როდესაც შეძლებთ განტვირთვას.
შეეცადეთ არ მიაქციოთ ყურადღბა ადამიანებს რომლებიც გამუდმებით გესაუბრებიან გამოცდებზე, გჯეროდეთ საკუთარი თავის და თქვენი შესაძლებლობების .”
მარიამ ხუციშვილი
