• რეკლამა საიტზე
  • კონტაქტი
  • ჩვენ შესახებ
Tuesday, November 17, 2026
TTimes.GE
No Result
View All Result
19 °c
Tbilisi
  • მთავარი
  • პოლიტიკა
  • ექსკლუზივი
  • მსოფლიო
  • პერსონა
  • საზოგადოება
  • სპორტი
  • რელიგია
  • კატეგორიები
    • თბილისური ამბები
    • ბიზნესი და ეკონომიკა
    • სამართალი
    • ანალიტიკა
    • კულტურა
    • განათლება და მეცნიერება
    • მოგზაურობა
    • მკითხველის ბლოგი
    • რჩევები
No Result
View All Result
  • მთავარი
  • პოლიტიკა
  • ექსკლუზივი
  • მსოფლიო
  • პერსონა
  • საზოგადოება
  • სპორტი
  • რელიგია
  • კატეგორიები
    • თბილისური ამბები
    • ბიზნესი და ეკონომიკა
    • სამართალი
    • ანალიტიკა
    • კულტურა
    • განათლება და მეცნიერება
    • მოგზაურობა
    • მკითხველის ბლოგი
    • რჩევები
No Result
View All Result
TTimes.GE
No Result
View All Result

ისტორიული უსამართლობის მსხვერპლი – ქურმუხის წმინდა გიორგის ეკლესია

13 years ago
კატეგორია: საზოგადოება
A A
ისტორიული უსამართლობის მსხვერპლი  – ქურმუხის წმინდა გიორგის ეკლესია
გააზიარე Facebook-ზეგააზიარე Twitter-ზე

unnamed (1)ისტორიული  ჰერეთის   ტერიტორიაზე, თანამედროვე  კახის  რაიონული  ცენტრიდან  ორი  კილომეტრის  მოშორებით, მდინარე  ქურმუხის  ხეობაში, ნუხისაკენ მიმავალი გზის მარცხენა მხარეს (დღევანდელი აზერბაიჯანი), კანგარაკის მთის კლდოვან წვერზე     მდებარეობს   ქურმუხის  წმინდა  გიორგის  სახელობის  ეკლესია, რომელსაც  ადგილობრივი  ქართველი  მოსახლეობისათვის  განსაკუთრებული  მნიშვნელობა  აქვს. ქურმუხის წმ. გიორგის ტაძარი აზერბაიჯანის რესპუბლიკის კულტურის ძეგლთა დაცვის სამინისტროს დაქვემდებარებაშია. საქართველოს მართმადიდებელი ეკლესიის დაყოფით კი ხორნაბუჯისა და ჰერეთის ეპარქიაში.

თანამედროვე ისტორიოგრაფიაში ქურმუხის ეკლესიის აშენების, აღმშენებლის და დათარიღების შესახებ განსხვავებული მოსაზრებები არსებობს. მკლევართა აზრით და ძეგლების შედარებითი ანალიზის მიხედვით ქურმუხის წმინდა გიორგის ტაძარი შეიძლება XIII საუკუნის დასასრულით და XIV საუკუნის I ნახევრით დათარიღდეს. ქართულ საისტორიო წყაროებში ქურმუხის ეკლესია პირველად მოხსენიებულია ე.წ. მაღალაშვილისეული სახარების 1310 წლით დათარიღებულ მინაწერში. აქ აღწერილია საქართველოს კათოლიკოს პატრიარქი ექვთიმეს, მის იურისდიქციაში მყოფ,  სხვადასხვა ეპარქიაში მოგზაურობა, მათ შორის გიშ-ქურმუხის ეპარქიაშიც.

აღნიშნული მოგზაურობის დროს პატრიარქმა ექვთიმემ მოინახულა გიშ-ქურმუხის ეპარქიის ეკლესიები და ქურმუხის მთავარეპისკოპოსს კირილე დონაურს ყველა ეკლესიისთვის სახარების გადაწერა დაავალა. ასევე ქურმუხის წმ. გიორგის ეკლესიის შესახებ  ცნობა  შემონახულია  VIII  საუკუნის  ანონიმურ  მატიანეში, რომელიც  ჩართულია  ჯუანშერის  ქრონიკაში. ადგილობრვი მაჰმადიანი და ქრისტიანი ქართველების გადმოცემით, ტაძარი წმ.გიორგის სახელობის ძველი საყდრის ადგილზეა აგებული და სახელიც აქედან აქვს შემორჩენილი. წმ.გიორგის ძველი საყდარი კი აგებული ყოფილა უზარმაზარ სიდიდის ერთ მთლიან ლოდზე. ქართულ მატიანეში საყდარი ცნობილია, როგორც მამათა მონასტერი.

ტაძარს სამი შესასვლელი აქვს – დასავლეთიდან, სამხრეთიდან და ჩრდილოეთიდან. ტაძარი აშენებულია კარგად გამომწვარი წითელი აგურისაგან, კირის დუღაბზე. კედლებში გამოყენებულია აგრეთვე ქვებიც.   აქ ძირითადი სამშენებლო ერთეული კვადრატის მოხაზულობის თხელი აგურია .ზუსტად ასეთი ფორმისა და ზომის აგურია გამოყენებული რამდენიმე საუკუნით დაშორებულ ძეგლებზე, როგორებიცაა ლექართი (VI-VII ს), ბახთალა (XVI ს), ჩინარლუ და სხვ.

ქურმუხის ტაძრის გეგმას ზუსტი პარალელები ეძებნება კახეთის ტერიტორიაზე. კერძოდ  კახეთის ჩრდილო-დასვლეთ მხარეში მდებარე სოფელ ფუძნარის ღვთისმშობლის ეკლესიში, რომელიც კახეთის მონუმენტური არქიტექტურის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ძეგლია. ფუძნარის ეკლესიის კომპოზიცია და შინაგანი სივრცე, მისი კონსტრუქციული სტრუქტურა ქურმუხის ტაძრის განმეორებაა. ძნელია იმის დადგენა, რომელია ამ ძეგლთაგან უფრო ძველი. აკადემიკოს გ.ჩუბინაშვილის აზრით, ფუძნარის მცირე გუმბათოვანი ტაძარი, გეგმის გადაწყვეტისა და შენობის მასების აგებულებათა მიხედვით XII ს-ის დამლევს და XIII ს-ის დამდეგს აგებულ ძეგლთა ჯგუფს მიეკუთვნება.

ამ ორი ძეგლის ერთმანეთთან შედარება კი გვიჩვენებს, რომ ქურმუხის წმ.გიორგის ტაძარი მშენებლობის ტექნიკით დიდად არ უნდა განსხვავდებოდეს ფუძნარის ტაძრისაგან. ეს ფაქტი კი კიდევ ერთხელ ადასტურებს იმას, რომ ძეგლი ნამდვილად ქართულია.

დიდი  ზეწოლისა  და   საფრთხის  მიუხედავად  ადგილობრივი   ქართველები  ფარულად  ყოველთვის   ქრისტიანები  იყვნენ. 1860  წელს   „კავკასიაში  მართლმადიდებელი  ქრისტიანობის   აღმდგენი  საზოგადოების“  წარმატებული  მისიონერული მოღვაწეობით  ზაქათალის  ოლქში  მართლმადიდებლურ  სარწმუნოებაზე კვლავ   მოქცეულთა   რიცხვმა   20  ათასს   მიაღწია. ზაქათალის   ოლქში   აღნიშნულმა   საზოგადოებამ,  ადგილობრივი  ქართველი  მოსახლეობის  მხარდაჭერით   აღადგინა  და  ააშენა   რამდენიმე  ეკლესია, რომელთა შორის   ერთ–ერთი  ქურმუხის  წმინდა  გიორგის  სახელობის  ტაძარი იყო. საქართველოს   ცენტრალურ  სახელმწიფო  საისტორიო არქივში  დაცულია  ქურმუხის   ეკლესიის   აღდგენასთან  დაკავშირებული  ყველა  მნიშვნელოვანი  დოკუმენტი.

unnamed (2)ტაძრის  აღდგენით  სამუშაოებზე  კონტროლი     საზოგადოების   ინსპექტორს   მისიონერ    ლეონიდ  ოქროპირიძეს დაევალა. ეკლესიის  მშენებლობა     1891  წელს  დაიწყო  და  1894  წელს  დასრულდა. ქართული მხარის ინიციატივით, გასული საუკუნის 60–იან წლებში ტაძარი შეკეთდა და ახლაც რესტავრაციის პროცესშია. ტაძარს რესტავრაცია მხოლოდ გარედან უტარდება, შიგნიდან მისთვის ხელი არავის უხლია.

ქურმუხის წმინდა გიორგის ეკლესია განსაკუთრებული მნიშვნელობის არის, მას გარკვეულწილად სიმბოლური დატვირთვაც აქვს, რადგან ეს იქაური ქართველობის სალოცავია.

წელიწადში ორჯერ, გიორგობას, ამ ტაძარში ინგილო ქართველები იკრიბებიან. საინტერესო ის არის, რომ ამ დღესასწაულზე ეკლესიაში ლეკები და აზერბაიჯანელი ხალხიც იყრის თავს, რაც ნიშნავს იმას, რომ ქურმუხის წმინდა გიორგის ეკლესია გარკვეულწილად მათი სიმბოლოც არის. ის ფაქტი, რომ ქრისტიანულ ტაძარში, ინგილო ქართველების გარდა, გიორგობის დღესასწაულს სხვა ერის წარმომადგენლებიც აღნიშნავენ, აზერბაიჯანული მხარის ზოგიერთმა მეცნიერმა გამოიყენა იმისთვის, რომ ეს ძეგლი ალბანური კულტურის მემკვიდრეობად გაესაღებინა. როგორც მათ ახსნეს, იქ მცხოვრები აზერბაიჯანელები ალბანელების მემკვიდრეები არიან და, აქედან გამომდინარე, მათ გენეტიკური მეხსიერების დონეზე აქვთ ის, რომ ეს მათი სალოცავია და ქურმუხის წმინდა გიორგის ეკლესიაში სწორედ ამიტომ ლოცულობენ. რათქმაუნდა ეს ფაქტი არ შეესაბამება სიმართლეს და რაც მათავარია მათ არანაირი ფაქტი არ გააჩნიათ, რომ დაამტკიცონ თავიანთი მოსაზრება.

ერთადერთი რასაც ფაქტად იყენებენ არის ის, რომ მათ გენეტიკური მეხსიერებით ახსოვთ ეს ყველაფერი. რეალური ფაქტები კი რაც არსებობს მხოლოდ ადასტურებენ იმას, რომ ძეგლი არის ქართული. მისი ალბანურ ძეგლად ,,მონათვლა“ კი მტკნარი წყლის სიცრუეა.

2004–2005  წლებში აზერბაიჯანის  კულტურის  სამინისტრომ  ქურმუხის  ტაძარს  სარესტავრაციო  სამუშაოები  ჩაუტარა. აღდგენილ  იქნა  ტაძრის  დამახინჯებული  გუმბათი, რესტავრაცია  გაუკეთდა ფანჯრებს, კედლებს  და  კარებს. ამ  დროს  მოხდა მნიშვნელოვანი  ფაქტი: რესტავრაციის  დაწყებამდე ტაძრის  გუმბათიდან  ჯვარი  ჩამოიღეს, რომელიც  აღდგენითი  სამუშაოების  დასრულების  შემდეგ  კვლავ  უნდა  აღმართულიყო, მაგრამ  რაიონის  ძეგლთა  დაცვის  ხელმძღვანელობამ ჯვრის  აღმართვაზე  უარი  თქვა. რამაც, ადგილობრივი  ქართველი მოსახლეობის  აღშფოთება  გამოიწვია. რამდენიმე  დღიანი  საპროტესტო  აქციის  შემდეგ  მართლმადიდებელმა  მოსახლეობამ ქურმუხის  ტაძარზე  საკუთარი  ძალებით  ჯვრის  აღმართვა მოახერხეს.

2005  წლის  ივლისში  აზერბაიჯანის  პრეზიდენტს   ილჰამ  ალიევს  და  კულტურის  მინისტრს  ფოლად  ბულბულოღლის ადგილობრივმა  მართლმადიდებელმა  მოსახლეობამ 1200 კაციანი  ხელმოწერით მიმართვა გაუგზავნა. ისინი    ქურმუხისა და  ალავერდის  ეკლესიებში წირვა–ლოცვის აღვლენის  ნებართვას  ითხოვდნენ, რაც  მათი  კონსტიტუციური  უფლებაა. ეს მიმართვები განხილულ  იქნა აზერბაიჯანის კულტურის  სამინისტროს ძეგლთა დაცვის განყოფილებაში. მათი  პასუხი ადგილობრივი ქართველი  მოსახლეობისათვის შეურაცმყოფელი იყო.

ისინი  ქურმუხის ტაძარს  „ალბანურ ფირს“ უწოდებენ.     იმავე  დროს  რაიონის  გამგეობამ გაავრცელა  ინფორმაცია ეკლესიის კონსერვაციისა და  მუზეუმად  გადაკეთების აუცილებლობის შესახებ.

unnamed2006  წლის  სექტემბერში   აზერბაიჯანის   კულტურის  სამინისტრომ  საქართველოს   კულტურის  სამინისტროსთან   და  საპატრიარქოსთან  შეთანხმების  გარეშე   ქურმუხის  წმინდა  გიორგის  ტაძრის  ტერიტორიაზე არქეოლოგიური  გათხრები  დაიწყო. გათხრილ  იქნა  ტაძრის  საძირკველი, დაახლოებით  ერთ   მეტრ  სიღრმეზე  და  ხუთ  მეტრ სიგრძეზე. აღნიშნული   არქეოლოგიური  გათხრების  დეტალური   ანგარიში   არ  არის  გამოქვეყნებული. გათხრების  შედეგად  „ცნობილი“ გახდა, რომ   ტაძარი   VIII  საუკუნემდე  მოქმედი  იყო. ქართულ  და  უცხოურ  წერილობით  წყაროებზე  დაყრდნობით  მტკიცდება, რომ   აღნიშნული  დასკვნა  სინამდვილეს  არ  შეესაბამება.

დღემდე ქურმუხის ტაძარს აზერბაიჯანული მხარე  ალბანურ ძეგლად მოიხსენიებს, რაც  მტკნარი სიცრუეა. ყველაზე სამწუხარო ფაქტი კი არის ის, რომ ქართული მხარე ამასთან დაკავშირებით არანაირ ზომებს არ იღებს და დღემდე აზერბაიჯანულ მახარესთან მოლაპარაკებებიც კი არ დაწყებულა. სამწუხაროდ,  მართლმადიდებელი  მოსახლეობის   სურვილის  მიუხედავად   დღემდე წირვა–ლოცვის  აღვლენა  იკრძალება. ვთხოვ ქართულ მხარეს დროულად მიიღონ ზომები ამ ფაქტთან დაკავშირებით. ამ შემთხვევაში აზერბაიჯანი ჩემთვის ისეთივე ოკუპანტია როგორც რუსეთი _ მართმევს რაც ჩემია და თან მეუბნება – ეს არ არის შენი. დრო არ ითმენს, მსგავსი უყურადრებობა რაც დღეს არსებოსბ ამ ძეგლთან დაკავშირებით თუ ასევე გაგრძელდა კარგ შედეგამდე არ მიგვიყვანს. აზერბაიჯანული მხარე გაიმარჯვეს და შემდეგ რამის დამტკიცება შეუძლებელი გახდება.

არ დავუშვათ ქურმუხის დაკარგვა!

14.03.14

მზია ჯავშანაშვილი

 

Share1Tweet1

ახალი ამბები

„ძალიან ვიკავებდით თავს ამ ამბის გასაჯაროებისგან“ – რას წერს გიორგი ცქიტიშვილის დედა ხვიჩა კვარაცხელიაზე
ახალი ამბები

„ძალიან ვიკავებდით თავს ამ ამბის გასაჯაროებისგან“ – რას წერს გიორგი ცქიტიშვილის დედა ხვიჩა კვარაცხელიაზე

11/16/2026
თელავში შვილმა დედის მოკვლა სცადა
ახალი ამბები

თელავში შვილმა დედის მოკვლა სცადა

11/15/2026
„გურიკას საქმეზე შეგნებულად ვართ ჩუმად. ამ დღეებში, არაერთი უცნაური რამ მოხდა…“ – რას წერს ჟურნალისტი
ახალი ამბები

„გურიკას საქმეზე შეგნებულად ვართ ჩუმად. ამ დღეებში, არაერთი უცნაური რამ მოხდა…“ – რას წერს ჟურნალისტი

11/12/2026
„სხვა გზა არ მაქვს, ნატა… ძალიან არ მინდოდა…“ – თამუნა მუსერიძე
ახალი ამბები

„სხვა გზა არ მაქვს, ნატა… ძალიან არ მინდოდა…“ – თამუნა მუსერიძე

11/12/2026
ტარიელ კაკაბაძე მიმართვას ავრცელებს
ახალი ამბები

ტარიელ კაკაბაძე მიმართვას ავრცელებს

11/12/2026
შოვში ტრაგედიის დროს დაღუპულთა ხსოვნის ტაძრის მშენებლობა დაიწყო და  ტაძრის საძირკველი ეკურთხა
ახალი ამბები

შოვში ტრაგედიის დროს დაღუპულთა ხსოვნის ტაძრის მშენებლობა დაიწყო და ტაძრის საძირკველი ეკურთხა

11/11/2026

საინტერესო

იანვარში ქვეყანაში შემოსული ფულადი გზავნილების ნაკადი შემცირდა

საქართველოს ეროვნული ბანკი მონეტარული პოლიტიკის განაკვეთს უცვლელად 7.0 პროცენტზე ტოვებს

8 years ago
სსმ-ის მეურვეობის 5 კანდიდატი უკვე შერჩეულია

უმრავლესობა და უმცირესობა ტატუნაშვილთან დაკავშირებით რეზოლუციის პროექტზე შეთანხმდა

9 years ago
გიგი უგულავა: “აუცილებელია, „ნაციონალურმა მოძრაობამ“ ახალი თავმჯდომარე აირჩიოს”

გიგი უგულავა: „ დავით ნარმანია ბედნიერია, რომ გაუგებრობა მთავრდება“

9 years ago

ნინო სუხიშვილი: „მგონი ექსპერიმენტები არ არის აკრძალული ხელოვნებაში“

9 years ago

ახალი ამბები

„როგორ გავისუფთავოთ არტერიები… დაიწყე ამ საკვების ჭამა!“ – არუნ ხათრის რჩევები
ახალი ამბები

„როგორ გავისუფთავოთ არტერიები… დაიწყე ამ საკვების ჭამა!“ – არუნ ხათრის რჩევები

11/16/2026

რომელი საკვები ეხმარება არტერიების ჯანმრთელობას? – ინდოელი ხალხური მედიცინის ექსპერტის რჩევები ინდოელი ხალხური მედიცინის ექსპერტი არუნ ხათრი საუბრობს იმ საკვებზე,...

მეტის ნახვაDetails
შიო მესამე: მხოლოდ უფლისადმი ერთგულების გზა მიგვიყვანს სასუფევლამდე, გვმართებს ამ გზით სვლა, რომ მომავალშიც ჩვენი ერი და ქვეყანა გაძლიერდეს, გამთლიანდეს

შიო მესამე: მხოლოდ უფლისადმი ერთგულების გზა მიგვიყვანს სასუფევლამდე, გვმართებს ამ გზით სვლა, რომ მომავალშიც ჩვენი ერი და ქვეყანა გაძლიერდეს, გამთლიანდეს

11/16/2026
პატრიარქი: ჩვენი ეკლესიის დიდ ოჯახს შეემატა კიდევ 710 ახალმონათლული, ნათლისღების მიმღებნი უარყოფენ ცოდვილ ცხოვრებას

პატრიარქი: ჩვენი ეკლესიის დიდ ოჯახს შეემატა კიდევ 710 ახალმონათლული, ნათლისღების მიმღებნი უარყოფენ ცოდვილ ცხოვრებას

11/16/2026
ხვიჩა კვარაცხელია ცნობილი ფრანგული ჟურნალის, GQ France-ის 2026 წლის რჩეული მამაკაცის ტიტულის მფლობელი გახდა

ხვიჩა კვარაცხელია ცნობილი ფრანგული ჟურნალის, GQ France-ის 2026 წლის რჩეული მამაკაცის ტიტულის მფლობელი გახდა

11/16/2026

კალენდარი

November 2026
M T W T F S S
 1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
30  
« Oct    

სიახლეები

  • „როგორ გავისუფთავოთ არტერიები… დაიწყე ამ საკვების ჭამა!“ – არუნ ხათრის რჩევები 11/16/2026
  • შიო მესამე: მხოლოდ უფლისადმი ერთგულების გზა მიგვიყვანს სასუფევლამდე, გვმართებს ამ გზით სვლა, რომ მომავალშიც ჩვენი ერი და ქვეყანა გაძლიერდეს, გამთლიანდეს 11/16/2026
  • პატრიარქი: ჩვენი ეკლესიის დიდ ოჯახს შეემატა კიდევ 710 ახალმონათლული, ნათლისღების მიმღებნი უარყოფენ ცოდვილ ცხოვრებას 11/16/2026

Categories

  • ანალიტიკა
  • ახალი ამბები
  • გამოკითხვების არქივი
  • განათლება და მეცნიერება
  • დიპ.დაიჯესტი
  • ეკონომიკა
  • ექსკლუზივი
  • ვიდეო
  • თბილისური ამბები
  • კატეგორიის გარეშე
  • კულტურა
  • მთავარი მოვლენები
  • მკითხველის ბლოგი
  • მოგზაურობა
  • მსოფლიო
  • პერსონა
  • პოლიტიკა
  • რელიგია
  • რჩევები
  • საზოგადოება
  • საინტერესო
  • სამართალი
  • სპორტი


© 2020 Created by

Welcome Back!

Login to your account below

Forgotten Password?

Retrieve your password

Please enter your username or email address to reset your password.

Log In

Add New Playlist

No Result
View All Result
  • მთავარი
  • პოლიტიკა
  • ექსკლუზივი
  • მსოფლიო
  • პერსონა
  • საზოგადოება
  • სპორტი
  • რელიგია
  • კატეგორიები
    • თბილისური ამბები
    • ბიზნესი და ეკონომიკა
    • სამართალი
    • ანალიტიკა
    • კულტურა
    • განათლება და მეცნიერება
    • მოგზაურობა
    • მკითხველის ბლოგი
    • რჩევები

© 2024 Created by