ინდოეთის სამწლიანი ეკონომიკური კრიზისის პარალელურად დასავლელი ეკონომისტები ვარაუდობდნენ, რომ 2015 წლის გაზაფხულისთვის ქვეყანა 9%-იან ზრდას დაიწყებდა, თუმცა ქვეყნის მთავრობის მიერ გავრცელებული ინფორმაციის თანახმად, მიმდინარე ფისკალური წლის განმავლობაში, რომელიც მარტში მთავრდება ინდოეთის ეკონომიკა დაახლოებით 7%-ით გაიზრდება, რაც მნიშვნელოვნად ჩამოუვარდება ეკონომისტების ვარაუდებს. ინდოეთის მიზანი, რომ შეჯიბრებოდა ჩინეთს და გაესწრო მისთვის ძალიან მალე დასრულდა, თუმცა ყველაფრის ხელაღებით თქმა შეუძლებელია, რადგან მან უახლოეს წარსულში შეძლო გაევლო ის რთული გზა, რომელმაც იგი ეკონომიკურ აღმავლობამდე მიიყვანა.
დღეს მსოფლიო დაყოფილია განვითარებად და განვითარებულ ქვეყნებად. ეკონომისტები და პოლიტოლოგები მიუთითებენ, რომ განვითარება პირდაპირ უკავშირდება სასოფლო მეურნეობისა და ბუნებრივი რესურსის წარმოებიდან გადანაცვლებას უფროო ინტელექტუალურ და მაღალტექნოლოგიურ სფეროებზე. როგორც ცნობილია განვითარებული ქვეყნების ეკონომიკა დამოუკიდებელ ეკონომიკურ ზრდას და ცხოვრების მაღალ დონეს ემყარება. რა თქმა უნდა, უკვე ცალსახაა ის თუ, რა მოიაზრება განვითარებადი ქვეყნების კატეგორიაში – დაბალი ცხოვრების დონე, განუვითარებელი ინდუსტრიული ბაზა, საშუალო ან დაბალი ჰუმანურობის ინდექსი. ამ რთული და კომპლექსური პროცესებისდა მიუხედავად, ქვეყნებში პოზიტიური ცვლილებები გამუდმებით ხდება, სწორედ ამიტომ არის ის განვითარებადი.
დასავლეთში გავრცელდა მოსაზრებები იმის შესახებ, რომ ორმოცდაათ წელიწადში შესაძლოა აღმოსავლეთის ორმა განვითარებადმა ქვეყანამ აშშ-ს ლიდერობა წაართვას და მთლიანი შიდა პროდუქტის მაჩვენებლით გადაასწროს. ამდენად, აღმოსავლეთის ეს ორი ქვეყანა ჩინეთი და ინდოეთი მეცნიერების დაკვირვების ობიექტს წარმოადგენს. მათი აზრით, აღმოსავლური განვითარების ფენომენი ორმაგად საინტერესოა, რადგან იგი გვასწავლის შრომას, დროისა და რაც მთავარია, ბუნებრივი პირობების სწორად გამოყენებას.
ჩინეთის პრეზიდენტის ვიზიტი ინდოეთში, 2014 წლის სექტემბერი
ყველაფერი ჯერ კიდევ მე-20 საუკუნის 80-იან წლებში დაიწყო, როდესაც ჩინეთის ეკონომიკური რეფორმებმა ჯერ მშპ-ს სწრაფი ზრდა და შემდგომ 53 მილიარდი დოლარის პირდაპირი უცხოური ინვესტიციის მიღება განაპირობა. ეკონომისტები მიხვდნენ,რომ რამდენიმე ათეულ წელიწადში ჩინეთის ეკონომიკა მოწინავე გახდებოდა, მაგრამ ყველაზე საინტერესო არის ის, რომ ინდოეთთან დაკავშირებული პროგნოზები დასავლელი მეცნიერებისთვის, „სამწუხაროდ“ არ გამართლდა.
მას ახასიათებდნენ ქვეყანად, რომელშიც მოსახლეობის მეოთხედი ღარიბია და შეუძლებელია მყარი რეფორმების გატარება. სინამდვილეში ინდოეთმა ეკონომიკური გარდაქმნებისთვის მზადება ჩინეთზე ადრე დაიწყო, თუმცა მხოლოდ ათი წლის შემდეგ მიაქცია მსოფლიომ მას ყურადღება. ინდოეთმა , პირველ რიგში, მნიშვნელოვანი რაოდენობის სამუშაო ძალა მოიზიდა დასავლეთი ქვეყნებიდან. დღეს იგი სწრაფად ქმნის მსოფლიო დონის კომპანიებს ისეთ ტექნოლოგიურ დარგებში , როგორებიცაა პროგრამული უზრუნველყოფა, IT მომსახურება, ფარმაცია. ამ კომპანიების თანამშრომლები დასავლელი განათლებული ადამიანები იყვნენ, ამდენად დაინახა რა ინდოეთმა განათლების მნიშვნელობა ის დღემდე აფინანსებს ათასობით სტუდენტს იმისთვის,რომ მათ სწავლა-განათლება ევორპაში მიიღონ, თუმცა ამის პარალელურად ღარიბი მოსახლეობის უმეტესობამ წერა-კითხვაც კი არ იცის და ადგილობრივი განათლების განვითარებისთვის სერიოზულ ზომებს არ მიმართავს. როგორც ექსპერტებიი ამბობენ ინდოეთში რესურსების კუთხით, ჯერ კიდევ ბევრი პრობლემაა, არ არის გზები და ინფრასტრიქტურა იმისთვის,რომ მოხდეს დიდი რაოდენობის ან საკმარისი წყალმომარაგება და გაჩნდეს ელექტროენერგიის წყაროები. თუმცა, ესაა ქვეყანა რომელმაც დაინახა მეწარმეობის მნიშვნელობა და მისი დამოუკიდებელი განვითარების საშუალებას ხელი შეუწყო.
ევროპაში ექსპორტირებისთვის გამზადებული ინდური ავტომობილები
თუ განვიხილავთ იმ შეხედულებას, რომ ჩინეთისა და ინდოეთის ეკონომიკური განვითარება მაინც განსხვავებულია მსოფლიოს სხვა განვითარებადი ქვეყნების პროგრესული პროცესებისგან აღმოვაჩენთ, რომ მათ შორისაც საკმაოდ დიდი განსხვავებაა. სწორედ ეს არის „აღმოსავლური ეკონომიკის განვითარების ფენომენი“, რომელმაც დასავლეთს დაანახა, რომ ჩინური განვითარების მიდგომა გაცნობიერებული გადაწყვეტილების შედეგია, ხოლო ინდოეთის – ბუნებრივი გზით ჩამოყალიბებული. განსხვავება არის ის, რომ ინდოეთის ხელისუფლება ეკონომიკას დღე,დე უფრო ნელ ტემპებში მართავს, იგი უფრთხის მსხვილ და უცხოურ ინვესტიციებს, ერევა ეკონომიკურ პროცესებში.
ავტო ინდუსტრია ინდოეთში
ინდოეთში ისეთი სამრეწველო კომპანიების პერსპექტივები, რომლებსაც დროულად , სწრაფად მუშაობა არ შეუძლიათ თანამედროვე საგზაო ქსელისა და სატრანსპორტო ინფრასტრუქტურის გარეშე,არცთუ ისე სახარბიელოა. მაგრამ ისეთი დარგები, რომელთა განვითარება არ არის დამოკიდებული გზებისა და ენერგიის ხარისხზე უფრო ვითარდება. ამის გამოძახილია სწორედ ის, რომ არამატერიალურმა აქტივებმა ინდოეთში საავტომობილო დარგიც კი უფრო სტაბილური გახადა. ქვეყნის ავტო – ინდუსტრია საკუთარი საინჟინრო კადრების და კონსტრუქტორების დახმარებით ვითარდება და იაფი ავტომობილების წარმოების საშუალებას იძლევა.
საპროტესტო აქციები ქვეყნის დედაქალაქში ეკონომიკურ კრიზისთან დაკავშირებით
2014 წლის სტატისტიკის მიხედვით, ინდოეთის ეკონომიკის 5%-იანი ზრდაა დაფიქსირებული. ეს წინა წლებთან შედარებით მაღალი მაჩვენებელი არ არის. ყველაზე დიდი ეკონომიკური ზრდის ნახტომი ეს იყო 2001-2012 წლებში, როდესაც ქვეყნის მთლიანი შიდა პროდუქტი 10%-ით გაიზარდა. მიუხედავად იმისა, რომ ინდოეთის საფონდო ბირჟა ჩინეთთან და სხვა განვითარებად ქვეყნებთან შედარებით სახარბიელო მდგომარეობით არ გამოირჩევა იგი რეალურად, მაინც ეხმარება კერძო სექტორის განვითარებას. მთავრობაც ნაკლებად მონაწილეობს კაპიტალის ბაზრის განვითარებაში. იგი ატარებს იმ გადაწყვეტილებას, რომ არ არეგულიროს მინიმალური მატერიალური აქტივების მქონდე დარგები და ფართო გზას უხსნის მეწარმეობას.
ძირითადად უნდა ითქვას, რომ ამ ბიზნესის სფეროში ახალგაზრდა კომპანიები არიან, მათთან ერთადაა ჩართული რამდენიმე სოლიდური მოთამაშეც, რომლებიც თავისი შემოსავლების ინვესტირებას ახალ საწარმოებში ახდენენ. ინდოეთის ინდუსტრიაში, რომელიც მხოლოდ მას შემდეგ შეიცვალა, რაც 1980-იან წლებში ამ დარგის ლიბერალიზაცია მოხდა, 1992 წლისთვის უცხოური ინვესტიციების ბარიერები მთლიანად მოხსნა. ოცი წლის შემდეგაც კი, 2012 წელს ეს პროცესი უფრო დახვეწილად მიმდინარეობს, ჩნდება შრომის ნაყოფიერებისა და წარმოების მოცულობის მკვეთრად ზრდის საშუალება. ფასები შემცირდა, მაგრამ დარგის კონსოლიდირების მიუხედავადმ დასაქმება ისევ იმ დონეზე დარჩა, ესეც იმავე მიზეზით, რომ ბაზარზე მოთხოვნა პრაქტიკულად არ არსებობდა.
გარეუბანი ნიუ-დელში
რამდენიმე წლის წინ ფინანსური სექტორის რეფორმირების შედეგად, ქვეყანამ მნიშვნელოვან პროგრესს მიაღწია. მისი საბანკო დეპოზიტები, ფინანსური აქტივები, აქციები და ობლიგაციები დაახლოებით ცხრა მილიარდ დოლარზე მეტს შეადგენდა. ქვეყნის ფინანსურმა სისტემამ უცხოური და კერძო მფლობელობაში მყოფი ბანკების საბაზრო წილზე 25%-ს მიაღწია. ინდოეთის საბანკო სისტემა განთავისუფლდა წარსულში არსებული პრობლემური სესხების უმეტესი ნაწილისგან და დღესდღეობითის საერთო სასესხო პორტფელის მხოლოდ 9 %-ს შეადგენს. დასავლელი მეცნიერების აზრით, ინდოეთის გაუმჯობესებულმა პერსპექტივებმა დადებითად იმოქმედა სამხრეთ აზიის ზრდის მაჩვენებელზე. ახალმა მთავრობამ თავის დროზე, მეოცე საუკუნის მიწურულს ჩამოაყალიბა 10-პუნქტიანი გეგმა, რომელიც ინდოეთის ეკონომიკის აღორძინებას ისახავს მიზნად და რომელმაც პრიორიტეტულ მიმართულებებად ინფრასტრუქტუა და საინვესტიციო რეფორმები, სამინისტროთაშორისო საკითხების უფრო სწრაფი გადაწყვეტა, ეფექტური პოლიტიკის გატარება და სტაბილურობა დაასახელა.
კარიკატურა, რომელიც ასახავს ინდოეთის ეკონომიკურ მდგომარეობას
ის ენერგია,რასაც ინდოეთი ეკონომიკური მდგომარეობის გასაუმჯობესებლად აკეთებდა დღეს დაიკარგა. მიუხედავად რეფორმებისა და გარკვეული ზრდისა, ინდოეთის ეკონომიკურ მაჩვენებლებს არასოდეს მიუღწევია იმ ტემპისთვის, როგორიც იყო ჩინეთში ან მთლიანად აღმოსავლეთ აზიაში. ამის მიზეზი კი წლების განმავლობაში უმუშევრობა, განათლებისა და ჯანდაცვის პრობლემები გახლდათ. დასავლელი ეკონომისტების აზრით, ინდოეთში ამ პროცესების ძირითადი მიზეზი არასწორი პრიორიტეტებია, რომლებსაც მთავრობა ბოლო სამი წლის განმავლობაში ასახელებდა. ინდოეთის ახლანდელი მთავრობის პრიორიტეტს ეკონომიკური ზრდა წარმოადგენს.
ინდური რუპია
ქვეყნის წარუმატებლობაში თავად ინდოელების აზრით, მთავარი წვლილი ყოფილ მთავრობას მიუძღვოდა. ერთი მხრივ, კონგრესის პარტიის სუსტი ეკონომიკური დღის წესრიგი, მეორე მხრივ კი – პოლიტიკური მახასიათებლები. დღესდღეობით, ეკონომიკური მაჩვენებელი განახევრებულია 10 % – დან 5 %-მდე, წლიური ინფლაცია მშპს-ს ზრდის მაჩვენებელზე ორჯერ მაღალია. ქვეყნის ამ უიმედო მდგომარეობას ისიც დაემატა,რომ რუპია გაუფასურდა, რის გამოც გაძვირდა ფასები იმპორტზე, განსაკუთრებით ნავთობზე. დაახლოებით რვაას მილიონ ადამიანიდან ყოველ მესამეს დღემდე უწევს იცხოვროს მინიმალურ შემოსავალზე, რაც ორ დოლარს შეადგენს დღიურად. ეს ყველაფერი კი ხდება იმ ქვეყანაში, რომელიც ერთ დროს მსოფლიოს უდიდეს ეკონომიკას წარმოადგენდა და აწარმოებდა მსოფლიო მთლიანი შიდა პროდუქტის 25% – ს, თუმცა იმ წლებშიც უჭირდა ინდოეთს სოციალური პრობლემების მოგვარება.
23.01.15
წყარო: The Economist
ნათია კეკენაძე
