გლობალური დათბობა, მსოფლიოსთვის დღემდე გადაუჭრელი პრობლემა, დღითიდღე უფრო სახიფათო ხდება.
მაგრამ მთავარი ის კი არ არის, რა გაქრა ? – არამედ, ის თუ, რა დარჩა ჯერ კიდევ?!
მასზე წერენ ბევრს, იკვლევენ, იღებენ ფილმებსა და აწყობენ სამეცნიერო კონფერენციებს, დახურულ თუ ღია შეხვედრებს.
რა შეიძლება ითქვას ახალი? – გარდა იმისა, რომ სტატისტიკა და ციფრები ყოველდღიურად ჩვენ საზიანოდ იზრდება.
ყოველკვირეულად ბინძური წყლის მოხმარების გამო 5 ათასი ადამიანი იღუპება, დაახლოებით 1 მილიარდ ადამიანს არ აქვს უსაფრთხო სასმელ წყალთან წვდომა.
მიუხედავად ამისა, შევეცდებით, რომ არსებული პრობლემის პარალელურად დავინახოთ ის ცვლილებები, რომლებიც სხვადასხვა ქვეყანაში უკვე დაწყებულია. ესაა ქვეყნები, რომლებიც დედამიწას სიცოცხლეს ძალიან ცოტახნით, მაგრამ მაინც, უხანგრძლივებენ.
სახეობები ბუნებრივ ტემპთან შედარებით 1000-ჯერ სწრაფად იღუპებიან.
სიცოცხლე, სამყაროს ეს დიდი სასწაული დედამიწაზე, დაახლოებით, 4 მილიარდი წელია რაც არსებობს. ჩვენ, ადამიანები კი 200 000 წლის წინ გავჩნდით. მიუხედავად, რაოდენობრივად ასეთი დიდი დაშორებისა, ადამიანებმა მაინც შევძელით დაგვერღვია სიცოცხლის მანამდე არსებული ბალანსი.
როგორც მეცნიერები ამბობენ, ადამიანის გონებრივმა განვითარებამ შექმნა ფენომენი, რომელის კონტროლიც თავად არ შეუძლია.
მსოფლიო მოსახლეობის 20 % მთელი რესურსების 80%-ს მოიხმარს.
გლობალური დათბობა დედამიწის ზედაპირის საშუალო ტემპერატურის მატებაა, ის ატმოსფეროში სითბური აირების დაგროვებით არის გამოწვეული. ჯერ კიდევ, მე-20 საუკუნის დასაწყისიდან სამრეწველო ობიექტებისა და ტრანსპორტის სიმრავლის, ურბანიზაციის მზარდი ტემპის შედეგად, თითქმის შეუძლებელი გახდა ატმოსფეროს ქიმიური შემადგენლობის კონტროლი.
მსოფლიო სამხედრო ძალების დაფინანსებაში 12-ჯერ მეტ თანხას ხარჯავს, ვიდრე განვითარებადი ქვეყნების დახმარებაში.
მეცნიერული კვლევებით დამტკიცდა, რომ გამონაბოლქვი, იგივე ემისიები, რომელიც ინდუსტრიული საქმიანობისა და ტრანპორტის საწვავის წვის შედეგად გამოიყოფა, ყველაზე მეტად მოქმედებს ტემპერატურის ზრდის პროცესზე. დედამიწა უწყვეტად იღებს ენერგიას მზის გამოსხივების სახით. ის ამ ენერგიის 30%-ს ირეკლავს, 70%-ს კი შთანთქავს, ეს კი ხმელეთის, ატმოსფეროსა და ოკეანის გაცხელებას იწვევს.
ყოველწლიურად 13 მილიონი ჰექტარი ტყე ქრება. ყინულის ქუდი კი 40%-ით თხელია, ვიდრე ის 40 წლის წინ იყო.
ნახშირორჟანგის ის კონცენტრაცია, რომელიც დღეს არსებობს ატმოსფეროში, ადამიანის 100 წლიანი და უფრო მეტი წლის საქმიანობის შედეგია. ქვეყნები ჯერ კიდევ ვერ შეთანხმებულან, რა უფრო რაციონალურია: გლობალური დათბობის შეჩერების მცდელობა თუ მოსალოდნელ ცვლილებებთან ადაპტაცია და რადგან ეს უკანასკნელი მსოფლიო მოსახლეობის უდიდესი ნაწილის განადგურებას გამოიწვევს, მათი ეკონომიკური მდგომარეობიდან თუ გეოგრაფიული მდებარეობიდან გამომდინარე, მსოფლიომ დაიწყო ფიქრი და ადამიანის გონება ჩაერთო საკუთარი, უნებლიე შეცდომის გამოსწორების პროცესში.
რას ემსახურება მსგავსი სტატიების, კონფერენციების თუ ნებისმიერი შემეცნებითი ინფორმაციის გავრცელება გლობალური დათბობის შესახებ? – რა თქმა უნდა, საზოგადოების ცნობიერებისა და განათლების დონის ამაღლებას. ეს უკანასკნელი არის გზა და ერთადერთი საშუალება, რომელიც გაუღებს კარს ახალ მსოფლიოს. ასეთი ადამიანები ქმნიან საკუთარ ქვეყნებში ახალ, ჩანაცვლებად ტექნოლოგიებსა და განახლებად ენერგიის წყაროებს.
დღეს, მსოფლიო მასშტაბით სკოლაში სიარული გაცილებით მეტ ბავშვს შეუძლია, ვიდრე ეს ათი, ან ოცი წლის წინ იყო შესაძლებელი. ამდენი ადამიანისთვის განათლება არასდროს მიუწოდებიათ.
ლესოთო მსოფლიოს ერთ-ერთი ყველაზე ღარიბი ქვეყანაა, თუმცა პროპროციულად ყველაზე მეტ ინვესტიციას სახელმწიფო, ხალხის განათლებაში დებს.
განათლების საშუალებით ადამიანები ეცნობიან კულტურას, მეცნიერებას, ინოვაციებს – ისინი ხედავენ მსოფლიოს რეალურ სურათს. უბედურებასთან და ტანჯვასთან თვალის გასწორებით მიხვდებიან, რომ ადამიანებს შორის არსებული ერთსულოვნება ქვეყნების ეგოიზმზე ძლიერია.
ჩვენ უნდა გვჯეროდეს ასეთი მსოფლიოს, რადგან ვხედავთ ანტარქტიდას, რომელიც უზარმაზარი ბუნებრივი რესურსების მქონე ტერიტორიაა, მისი ხელში ჩაგდება არცერთ ქვეყანას არ შეუძლია! ანტარქტიდის ბუნებრივი მარაგი, რომელიც მშვიდობისთვის და მეცნიერებისთვის არის მიძღვნილი, 49 ქვეყნის მიერ ხელმოწერილმა საერთაშორისო ხელშეკრულებამ ძვირფას საგანძურად აქცია. საგანძურად, რომელსაც დღეს მთელი კაცობრიობა იყოფს.
სახელმწიფოებმა იმოქმედეს და საკუთარი ტერიტორიული წყლების 2%-ის დაცვა დაიწყეს, ეს გულისხმობს წყლების დაცვას დაბინძურებისგან და მათი, როგორც ტრანზიტული გზისგან განთავისუფლებას.
პირველი ნაკრძალები საუკუნეზე დიდი ხნის წინ შეიქმნა, ისინი კონტინენტების 13%-ს მოიცავენ. ამ ადგილებში ადამიანების საქმიანობა სახეობების, ნიადაგების და ლანდშაფტების დაცვაა.
სამხრეთ კორეაში ტყეები ომმა გაანადგურა, ბოლოდროინდელი ტყის მასივების აღდგენის ეროვნული პროექტის წყალობით, ისინი კვლავ იკავებენ ქვეყნის ტერიტორიის 65%-ს.
კოსტარიკამ არჩევანი გააკეთა: სამხედრო დანახარჯებისა და ბუნების შენარჩუნებას შორის. ქვეყანას აღარ ჰყავს იმ რაოდენობის არმია, რაც რამდენიმე ათეული წლის წინ. იგი საკუთარ რესურსებს განათლებას, ეკო-ტურიზმს და ძირითადად ტყის დაცვას უძღვნის.
გაბონის რესპუბლიკა მსოფლიოში ერთ-ერთი ლიდერია შეშის მიწოდების კუთხით, მისმა მთავრობამ სელექციური გაჩეხვა დააკანონა: ერთ ჰექტარზე მხოლოდ ერთი ხის მოჭრაა შესაძლებელი.
ტყეები ქვეყნის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ეკონომიკური რესურსია მაგრამ მათ აღდგენის დრო უნდა მივცეთ. არსებობს პროგრამები, რომლებიც ტყის მდგრად მენეჯმენტს მოიცავს.
მაგრამ სამართლიანობამ და თანასწორობამ, როგორ უნდა იარსებოს ადამიანებს შორის, როდესაც ერთ მხარეს ხელსაწყოებად მხოლოდ ხელები აქვთ, მეორე კი მოსავალს ტრაქტორებითა და მთავრობის სუბსიდიებით იღებს?!
ფრეიბურგში, გერმანიაში მსოფლიოს პირველ, ეკოლოგიურად მოწყობილ უბანში, 5 ათასი ადამიანი ცხოვრობს, ამ უბანში სახლები მზის სხივებით საკუთარ ენერგიას აწარმოებენ.
ახალი ზელანდიის, ისლანდიის, ავსტრიის, შვეიცარიის და კიდევ სხვა ქვეყნების მთავრობებმა განახლებადი წყაროების განვითარება პირველ პრიორიტეტად აქციეს.
ჩვენ მიერ მოხმარებადი ენერგიის 80% ამოწურვადი ენერგიის წყაროებიდან მოდის, მხოლოდ ჩინეთში ყოველკვირეულად ქვანახშირზე მომუშავე ორ ახალ ქარხანას ხსნიან. მაგრამ საპირისპიროდ დანიაში ქვანახშირზე მომუშავე ქარხნის პროტოტიპს აგებენ.
ეს ქარხანა ნახშირბადს ჰაერის მაგივრად, ნიადაგში უშვებს!
ისლანდიაში არსებობს ელექტროსადგური, რომელიც დედამიწის სიმხურვალეზე მუშაობს.
დღეს ჩვენ წინაშეა გეოთერმული ენერგია: ე.წ „ზღვის გველი“, რომელიც ტივტივებს და ტალღებისგან მოწოდებულ ენერგიას ელექტროენერგიად გარდაქმნის.
დანიის სანაპიროს გასწვრივ არსებობს ქარის ფერმები, რომლებიც ქვეყნის ელექტროენერგიის 20%-ს გამოიმუშავებენ.
ამერიკა, ჩინეთი, ინდოეთი, გერმანია და ესპანეთი განახლებადი ენერგიების ყველაზე დიდი ინვესტორები არიან. მათ უკვე 2 მილიონ ნახევარი სამუშაო ადგილი შექმნეს. უდაბნოში გაშენებული აქვთ მზის პანელები.
დედამიწაზე ყველაფერი ერთმანეთთან არის დაკავშირებული, დედამიწა კი მზესთან არის კავშირში.
საათში მზე იმ ოდენობის ენერგიას იძლევა,რასაც მთელი კაცობრიობა ერთ წელიწადში ხარჯავს .
სადამდეც დედამიწა იარსებებს მზის ენერგია ულევი იქნება და როგორც ერთ-ერთი სამეცნიერო დოკუმენტური ფილმის დასასრულს, რეჟისორი და სცენარისტი იან არტუს ბერტრანი ამბობს: „ჩვენ მხოლოდ და მხოლოდ მიწის ბურღვა უნდა შევწყვიტოთ და ცაში დავიწყოთ ყურება. მზის კულტივირება უნდა ვისწავლოთ, ყველა ეს ექსპერიმენტი მხოლოდ მაგალითია მაგრამ ისინი მხოლოდ ცნობიერების ამაღლების დასტურს წარმოადგენენ. ისინი გზას ახალი აზროვნების მქონე ადამიანებისთვის ამზადებენ, რომლებიც ზომიერებაზე, ინტელექტზე და გაყოფაზე იქნებიან დაფუძნებულნი“.
ხომ შეიძლება, რომ ადამიანებსა და ბუნებას შორის არსებული ეს ჰარმონია სწორედ წესად იქცეს და არა გამონაკლისად?!
წყარო: CNN.com; Livescience.com
თემაზე მუშაობდნენ:
გიორგი მიქანაძე
ნათია კეკენაძე
