საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლომ დააკმაყოფილა სარჩელი, რომელიც მარიხუანას მოხმარების დეკრიმინალიზებას ეხებოდა. ამ ფაქტს საზოგადოების წევრები სხვდასხვაგვარად აფასებენ. „თბილისი თაიმსი“ საკითხის ფსიქოლოგურ ჭრილში განხილვას შეეცადა. რა დადებითი და უარყოფითი მხარეები გააჩნია მარიხუანას დეკრიმინალიზაციას და აღნიშნული ცვლილების შემდეგ გაიზრდება თუ არა მომხმარებელთა რიცხვი, ამ და სხვა საკითხებზე, ფსიქოლოგ – თინათინ ლეკიშვილს ვესაუბრეთ.
რა დადებითი და უარყოფითი მხარეები შეიძლება გააჩნდეს მარიხუანას დეკრიმინალიზაციას? თქვენი როგორც ფსიქოლოგის ხედვა როგორია, აღნიშნილი ცვლილება ადამიანებზე უარყოფით გავლენას ხომ არ იქოინებს? წახალისება ხომ არ იქნება…
– მოგესალმებით, უპირველეს ყოვლისა ვთვლი, რომ საჭიროა დავაფიქსიროთ დეკრიმინალიზაციასა და ლეგალიზაციას შორის ზღვარი, ეს არ არის ერთი და იგივე. რაც შეეხება დეკრიმინალიზაციას, როგორც ფსიქოლოგი ვთვლი, რომ მარიხუანას მოხმარებისთვის ადამიანები ციხეებში წლობით სასჯელს არ უნდა იხდიდნენ, მათ სხვა სახის დახმარება ესაჭიროებათ და არა ციხის საკნებში იზოლაცია, რაც, ჩემი აზრით, ისედაც ლაბილური (არამტკიცე, არამდგრადი, მერყევი) ფსიქიკის მდგომარეობას კიდევ უფრო დაუმძიმებთ. რაც შეეხება ლეგალიზაციას, ცალსახად წინააღმდეგი ვარ. თავისთავად, ნებისმიერი ნარკოტიკული ნივთიერება მომხმარებლისთვის ობიექტური რეალობიდან გაქცევისა და სუბიექტურ, წარმოსახვით რეალობაში ყოფნის ერთგვარი საშუალებაა. მიუხედავად იმისა, რომ მსოფლიოს ზოგიერთ ქვეყანაში მარიხუანას მოხმარება ლეგალურია და მომხმარებელთა რიცხვი ამის გამო იქ არ მომატებულა, ვთვლი, რომ ქართულ სივრცეში, გამომდინარე ჩვენი ქვეყნის სოციალურ-ეკონომიკური საკმაოდ მძიმე ფონიდან, ეს მომხმარებელთა რაოდენობის კატასტოფულ ზრდას გამოიწვევს.
არასრულწლოვნები და მარიხუანა… რა რეკომენდაციებს მისცემდით მშობლებს, რა უნდა გააკეთონ იმისთვის, რომ მათი შვილები, თუნდაც მსუბუქი ნარკოტიკის მომხმარებლები არ გახდნენ?
– აღსანიშნავია, რომ დამოკიდებულება გვევლინება, როგორც გადაუმუშავებელი სეპარაციული ტრავმის რეზულტატი და დაკავშირებულია ადრეული ბავშვობის გამოცდილებასთან, რომელიც ადამიანში დამოკიდებულებისადმი მოწყვლადობას ტოვებს, თუმცა, რასაკვირველია ადამიანის მომხმარებლად ჩამოყალიბებაში მხოლოდ ეს პერიოდი არ არის განმსაზღვრელი. ასეთი ტრავმული გამოცდილება ყველა შემთხვევაში ადამიანის მომხმარებლად ჩამოყალიბებას არ იწვევს. გარემო, რომელშიც ბავშვი იზრდება და ვითარდება დიდ წილად განსაზღვრავს მისი პიროვნების რაგვარობას, თუმცა აქაც უდიდესი როლი მშობლებს ეკისრებათ, როგორც ბავშვისათვის ყველაზე მნიშვნელოვან და მისაბაძ ადამიანებს. მნიშვნელოვანია მშობლები ინფორმირებული იყვნენ ბავშვის ჯანსაღად აღზრდის ძირითად პრინციპებთან დაკავშირებით. პრევენციის სტრატეგია არ უნდა იყოს მხოლოდ იმის გათვლა, რას აარიდონ მშობლებმა ბავშვები, არამედ მათ ჯანსაღ პროცესებს ხელი უნდა შეუწყონ, რაც, თავისთავად, ბავშვის მომხმარებლობისაგან გამიჯვნას გამოიწვევს. აუცილებელია მშობლების ჩართულობა ბავშვის აღზრდის პროცესში, დედ-მამა დიდ დროს უნდა უთმობდეს შვილებთან ურთიერთობას, რათა უკეთ გაიცნონ ისინი, მეტი იცოდნენ მათი ფსიქოემოციური მდგომარეობის, ინტერესების შესახებ და, რა თქმა უნდა, აუცილებელია შეეცადონ იყვნენ საკუთარი შვილების მეგობრები.
აქვე მინდა აღვნიშნო, რომ არ არსებობს მსუბუქი და ძლიერი ნარკოტიკი, ვინაიდან ნებისმიერი ნივთიერება, რომელიც იწვევს ცნობიერების შეცვლას დამაზიანებლად მოქმედებს ტვინის უბნებზე, მათ შორის კანაბინოლს (მარიხუანა) აქვს ძალიან დიდი განფენა და ზემოქმედებს ტვინის ძალიან ბევრ უბანზე.
თუ არსებობს სტატისტიკა, ყველაზე მეტ ინტერესს ნარკოტიკების მიმართ რომელი სქესისა და ასაკის წარმომადგენლები იჩენენ? დეკრიმინალიზაციის შემდეგ ამ მაჩვენებლის გაზრდის საფრთხე რამდენადაა?
– ამერიკის შეერთებული შტატების საერთაშორისო განვითარების სააგენტოს (USAID) კვლევის მიხედვით, მარიხუანას მომხმარებელთა შორის 32% ახალგაზრდა მამაკაცია და 2.9% ქალბატონები. რაც შეეხება დეკრიმინალიზაციას, არ ვთვლი, რომ მომხმარებელთა რაოდენობის მაჩვენებელს მნიშვნელოვნად შეცვლის.
ნინო ზარიძე
