„ჩვენი რეკომენდაცია საქართველოს მთავრობის მიმართ იყო ბიუჯეტის დეფიციტის თავიდან არიდება. ბოლო კორექტირების შემდეგ, საქართველოს მთავრობა დეფიციტს მთლიანი შიდა პროდუქტის 3,3%-მდე ინარჩუნებს და ამაში შედის სტიქიის ხარჯიც. ამდენად, ვფიქრობთ, რომ საქართველოს მთავრობა სწორი მიმართულებით მიდის,“ – ამის შესახებ განაცხადა საერთაშორისო სავალუტო ფონდის მუდმივმა წარმომადგენელმა საქართველოში აზიმ სადიკოვმა.
„ბიუჯეტი, რომელიც პარლამენტმა 2014 წლის დეკემბერში დაამტკიცა, 2015 წლისთვის 3%-იან დეფიციტზე იყო გათვლილი. ბიუჯეტი დაიგეგმა მთლიანი შიდა პროდუქტის 9%-იან ნომინალურ, მათ შორის 5%-იან რეალურ ზრდაზე. დღეს ჩვენ ვვარაუდობთ, რომ საქართველოს ეკონომიკა 2015 წელს რეალურ გამოსახულებაში 2%-ით გაიზრდება რაც 3%-ული პუნქტით ნაკლებია პირვანდელ პროგნოზთან შედარებით. თუმცა აქვე უნდა ავღნიშნო, რომ შემოსავლები ჯერ-ჯერობით ამ ტრენდს არ მიჰყვება, თუმცა თუ ეკონომიკური ზრდა 2%-თან ახლოს იქნება, ეს ნიშნავს, რომ შემოსავლები იმაზე ნაკლები იქნება ვიდრე რაც ბიუჯეტმა გათვალა თავის დროზე და მაშინ დეფიციტი ავტომატურად გაიზრდება მთლიანი შიდა პროდუქტის 3 %-იდან ჩვენი გათვლებით 4 %-მდე. ამდენად ჩვენი რეკომენდაცია საქართველოს მთავრობის მიმართ იყო ბიუჯეტის დეფიციტის თავიდან არიდება, ბოლო კორექტირების შემდეგ საქართველოს მთავრობა დეფიციტს მთლიანი შიდა პროდუქტის 3,3 %-მდე ინარჩუნებს და ამაში შედის სტიქიის ხარჯიც. ამდენად ვფიქრობთ, რომ საქართველოს მთავრობა სწორი მიმართულებით მიდის.
პირველი – წელიწადის დასაწყისიდან დღემდე ქვეყნის ეკონომიკა იმაზე ოდნავ უკეთაც მუშაობს ვიდრე ჩვენ ველოდით. მეორე – ზოგიერთი გადასახადიდან მიღებული შემოსავალი 2015 წელს რეალურად 2014 წლის ეკონომუკირ ზრდას ეფუძნება. მესამე – ქართული ეროვნული ვალუტის გაუფასურეების გამო გაიზარდა იმპორტის ღირებულება გამოსახული ლარში, რაც იმპორტთან დაკავშირებული გადასახადების ათვლის ბაზას წარმოადგენს. მეოთხე – საგადასახადო ადმინისტრაცია კარგად მუშაობს.
ერთია დეფიციტი და მეორეა როგორ შევამციროთ ეს დეფიციტი. თუ, საერთოდ არანაირი კორექტირება არ მოხდებოდა დეფიციტი იქნებოდა მშპ-ის 4 %-ი. დეფიციტის შემცირება აუცილებელია. დიდი დეფიციტი ნიშნავს, რომ მთავრობა ფულს ისესხებს და გაზრდის ვალს, ასევე მღალი დეფიციტი ზრდის იმპორტს, ანუ მოთხოვნას ვალუტაზე რაც წნეხად დააწვება ლარს. თუ როგორ უნდა შეამცირო დეფიციტი რთული საკითხია, რეალურად მხოლოდ ორი ინსტრუმენტი არსებობს – გაზარდო შემოსავლები ან შეამცირო ხარჯები. გადასახადების გაზრდასთან დაკავშირებით გარკვეული შეზღუდვები არსებობს, თუმცა გადასახადების გაზრდის რესურსი მაინც რჩება. მაგალითად, აქციზი საწვავზე, ავტომობილებზე და ა.შ. თუ გადასახადების გაზრდა გამორიცხულია მაშინ მთავრობას რეალურად ერთი ბერკეტი რჩება, შეამციროს ხარჯი. აქ უნდა ამოირჩიოს, ან მიმდინარე ან კაპიტალური ხარჯები. სოციალური ხარჯების შეკვეცა არასწორი იქნებოდა რადგან ის ღარიბ მოსახლეობას ხმარდება. რჩება სხვა მიმდინარე ან კაპიტალური ხარჯები. სოციალური ხარჯების შეკვეცა იქნებოდა არასწორი. კაპიტალური დანახარჯები ყოველთვის პროდუქტიული არ არის, ის დამოკიდებულია იმაზე თუ, რას აშენებ. ამასთან როდესაც კაპიტალურ ხარჯებს ამცირებ, ბუნებრივია ამცირებ ყველაზე ნაკლებად პროდუქტიულ ხარჯებს. საშუალო და გრძელვადიან პერსპეტივაში ეკონომიკურ ზრდაზე უარყოფითი გავლენა არამარტო მხოლოდ კაპიტალური ხარჯების შეკვეცას, არამედ სოციალური ხარჯების შეკვეცასაც შეიძლება ჰქონდეს.
არ შეიძლება საქართველო შევადაროთ საბერძნეთს. საქართველოს ვალი გაცილებით დაბალია. ასევე საბიუჯეტო დეფიციტი, ამდენად რეკომენდაციები საბერძნეთისთვის არ შეიძლება განვიხილოთ როგორც რეკომენდაციები საქართველოსთვის. მათი შედარება შეუძლებელია. საბერძნეთის პრობლემების სათავე იყო ეკონომიკის ზრდის დაბალი ტემპი მრავალი წლის განმავლობაში, ეკონომიკური მმართველობის დაბალი ხარისხი და ფისკალური დისციპლინის სისუსტე. პერსონალური ფინანსული ბენეფიტების უკონტროლო ზრდა. გადასახადების აკრეფის სისუსტე. საქართველოს არ ქვს მსგავსი პრობლემები, საქართველოს სახელმწიფოს ფინანსები მდგრადია.
მიუხედავად იმისა, რომ საქართველოში სოციალური ხარჯი მთლიანი ხარჯის 1/3-დია იგი შედარებით კარგად არის მიმართული საჭიროებების ჯგუფებზე. საქართველოში ჯანდაცვის დაფინასება საყოველთაოა მაგრამ საბაზისო პაკეტია და მცირე რაოდენობის მომსახურებას ფარავს. ხალხი ვინც დასაქმებულია და შედარებით მაღალი ხელფასი აქვს არჩევენ კერძო დაზღვევას და ისინი სახელმწიფო დაზღვევას არ იყენებენ. ასე, რომ საყოველთაო ჯანდაცვა მცირე შემოსავლიან ხალხზეა მიმართული.
შარშან ივლისში საერთაშორისო სავალუტო ფონდმა საქართველოს 155 მილიონი ამერიკული დოლარის დახმარება გამოუყო, ამ თანხის 80%-ი 2014 წლს დაიხარჯა შესაბამისად, მცირე თანხებია ასათვისებელი უკვე 2015-2016 წლებში. ჩვენი პროგრამის მთავარი მიზანია გადავაზღვიოთ საქართველოს ეკონომიკა გარე შოკების ზემოქმედებისგან და შევამციოთ საქართველოს მიმდინარე ანგარიშის დეფიციტი, რომელიც ძალიან მაღალია, ასევე დავეხმაროთ საქართველოს შეინარჩუნოს სახელმწიფო ვალის მდგრადობა,“ – აცხადებს საერთაშორისო სავალუტო ფონდის მუდმივმა წარმომადგენელმა საქართველოში აზიმ სადიკოვმა.
