ღირსეული მწვრთნელებით გაჯერებულია ქართული სპორტის ისტორია. დიდი სპორტიდან წასვლის შემდეგ, ვინც სამოღვაწეო ასპარეზად მწვრთნელობას ირჩევს, ესეც მათი აღმზრდელთა დამსახურებაა უწინარესად. თანამედროვე მწვრთნელთაგან გამორჩეულთა კოჰორტიდან დღესაც, უმძიმეს პირობებში, ბევრი თავდადებით ემსახურება საყვარელ საქმეს, რადგან სპორტისა და ახალგაზრდებთან მუშაობის გარეშე ცხოვრება მათთვის წარმოუდგენელია. ერთი მათგანი გახლავთ ნუგზარ გაჩეჩილაძე, რომელსაც ახლახან დაბადებიდან 60 წელი შეუსრულდა. ამჯერად ამ ამაგდარ მწვრთნელთან ჩვენი შეხვედრის საბაბი სწორედ ეს იყო.
ვინც ახლოს იცნობს ბატონ ნუგზარს, უთუოდ დამეთანხმება – ეს არის კაცი, რომელიც მთელი ცხოვრება უხმაუროდ იღვწის, რომლის მიზანი ამქვეყნად ქართული სპორტის მუხლჩაუხრელი სამსახურია. მაგრამ თავად როგორ მოვიდა სპორტში, საიდან დაიწყო ყველაფერი?
“16 წლისა ვიყავი, ცნობილმა ფალავანმა ვოვა რუბაშვილმა ორჯონიკიძის ქუჩაზე, პეტრეს ცნობილ საჭიდაო დარბაზში რომ მიმიყვანა. სახელგანთქმულმა მწვრთნელმა ვასო ილურიძემ ამხედ-დამხედა, ყმაწვილებში გამრია, “თუ მოგწონს იარეო” – მითხრა. იმ დღიდან მთლიანად შეიცვალა ჩემი ცხოვრების წესი – გაჩნდა კონკრეტული მიზანი, რაც ყმაწვილობის ასაკში ბევრს ნიშნავს” – იგონებს ბატონი ნუგზარი.
ფიზიკურად მკვრივი იყო, მოქნილი, ენერგიული, თანაც წონა ჰქონდა ისეთი, მუდამ რომ ეძებენ მწვრთნელები. ილეთებს ძალდაუტანებლად ითვისებდა, რამაც მწვრთნელს შესაძლებლობა მისცა მალე გაეყვანა ხალიჩაზე საასპარეზოდ მსუბუქ წონაში. მერე, ჯერ მოსწავლეთა, შემდეგ მოზრდილთა ნაკრებში დაიმკვიდრა ადგილი. ჩვენში მუდამ ასე იყო: ნებისმიერ წონაში ყველა ფალავანს ჰყავდა ღირსეული კონკურენტი. ნუგზარის მეტოქე ყველგან და ყოველთვის ზაურ შეყილაძე იყო, თუმცა თავის წილ წარმატებებს თავადაც იმკიდა საქართველოს თუ საკავშირო ხალიჩაზე თავისუფალ ჭიდაობაში.
“10 წელიწადი გავატარე ხალიჩაზე, როგორც სპორტსმენმა. მერე კი, როცა სპორტიდან წასვლის დრო დადგა, არც კი დავფიქრებულვარ, ისე დავთანხმდი მწვრთნელობაზე. ვიცოდი, რომ რაღაც გამომივიდოდა, შინაგანი რწმენა და ჭიდაობისადმი სიყვარული მაძლევდა ამის საფუძველს. თანაც ისეთ სამყაროში ვტრიალებდი, ისეთ ადამიანებთან მქონდა ურთიერთობა, მათთან განშორება წარმოუდგენლად მეჩვენებოდა”.
სპორტსაზოგადოება “შრომით რეზერვებში” იმ ხანებში ჰყავდათ ოლიმპიური ჩემპიონი მირიან ცალქალამანიძე, ამიტომ სერიოზულად მოკიდეს ხელი ჭიდაობის დანერგვას და რაოდენ გაბედული ნაბიჯი უნდა გადაედგათ მის მესვეურებს, რომ ეს საქმე ჯერ ისევ ახალბედა მწვრთნელისთვის მიენდოთ. თავად ნუგზარი კი უფრო მეტად გაოცებული დარჩა იმით, რომ სასწავლო ჯგუფების შექმნა, არა თავისუფალ, არამედ ბერძნულ-რომაულ ჭიდაობაში დაავალეს. მხოლოდ ერთი წლის შემდეგ შეუდგა თავისუფალი სტილის მოჭიდავეთა აღზრდას. სამწვრთნელო შემოქმედებაში აღმასვლაც მალე დაიწყო. წლებმა გამოცდილებაც მოიტანა, მით უფრო ფიზიკური კულტურის ინსტიტუტიც დაამთავრა. მისი შეგირდების წარმატებების ნუსხა სულ უფრო იზრდებოდა. მის შემოქმედებით ქურაში გამოიწვრთნენ ილია ლეგაშვილი (“შრომითი რეზერვების” ისტორიაში საერთაშორისო კლასის პირველი სპორტის ოსტატი), გივი ქენქაძე, მალხაზ მერმანიშვილი, ვაჟა იმერლიშვილი, ნუგზარ ბუთხუზი, გივი კალატოზიშვილი, მერაბ კულუმბეგოვი (ჭაბუკთა პირველობაში მოუგო სერგეი ბელოგლაზოვს), ზურაბ გულიშვილი, ანზორ კაპანაძე… ეს გვარ-სახელები თავისთავად მეტყველებენ მწვრთნელის დამსახურებაზე. იმასაც დავძენთ, რომ ნუგზარ გაჩეჩილაძემ თავის დროზე, მაშინ, როცა 12 წლის ბიჭს პირველად დაადგა თვალი და შემდეგაც ნაკრებში მწვრთნელად მუშაობისას დიდი წვლილი შეიტანა ლერი ხაბელოვის მომზადებაში. საქართველოს ნაკრებში მწვრთნელად 1972-1987 წლებში იყო მიწვეული. ეს ის წლებია, როცა საქართველოსა და საბჭოთა ნაკრებში გამოდიოდნენ ვლადიმერ არსენიანი, ლევან თედიაშვილი, ლერი ხაბელოვი, დავით გობეჯიშვილი, გიორგი მაკასარაშვილი, ნოდარ მოდებაძე, ტარიელ ალიბეგაშვილი. ასევე დიდხანს იმუშავა საქართველოს ახალგაზრდული ნაკრების უფროს მწვრთნელად, იმ ეპოქაში, ადვილი არ იყო საბჭოთა კავშირის დამსახურებული მწვრთნელის წოდების მოპოვება. ნუგზარს ამაგი და გარჯა 1975 წელს დაუფასდა. მანამდე კი საქართველოს დამსახურებული მწვრთნელი გახდა.
“1982 წლიდან ნაკრებში მწვრთნელობის პარალელურად უნივერსიტეტში მიმიწვიეს უფროს მასწავლებლად, რაც ჩემთვის დიდი პატივი იყო, ვავარჯიშებდი ამ სასწავლებლის მოჭიდავეთა ნაკრებს. დღემდე არ გამიწყვეტია ურთიერთობა უნივერსიტეტთან”.
რა თქმა უნდა, ამ ხნის განმავლობაში მრავლად იყო სტუდენტ სპორტსმენთა წარმატებები, მაგრამ თავად მწვრთნელი განსაკუთრებულ მნიშვნელობას ანიჭებს შარშან, თავისუფალ და ბერძნულ-რომაულ ჭიდაობაში საქართველოს უნივერსიადაში მოპოვებულ იმ 16 მედალს რომელიც მისმა შეგირდებმა დაიმსახურეს. ამ მედლებიდან 7 ოქროსია, 4 ვერცხლისა და 5 ბრინჯაოსი. საერთო გუნდურ ჩათვლაში კი უნივერსიტეტელებს პირველობა ხვდათ წილად. ამ წარმატების ანალოგიურად გვახსენდება 1975 წელი – საქართველოს პროფკავშირების სპარტაკიადა. მაშინ ჭიდაობა საქართველოს ყველა სპორტსაზოგადოებაში პრიორიტეტად ითვლებოდა. თითქმის ყველას ჰყავდა უმაღლესი რანგის თითო ან რამდენიმე სპორტსმენი. ლევან თედიაშვილი “ლოკომოტიველი” იყო და ვინაიდან იგი საბჭოთა ნაკრებში იყო მიწვეული, პროფკავშირების სპარტაკიადის ერთი ოქროს მედალი თედიაშვილის დაუსწრებლად მიითვალეს რკინიგზელებმა. “შრომითმა რეზერვებმა” ერთით ნაკლებ წონით კატეგორიაში გამოიყვანა გუნდი, მაგრამ ნუგზარ გაჩეჩილაძის ბიჭებმა სასწაული მოახდინეს – “ლოკომოტივის” შემდეგ დაიკავეს მეორე გუნდური ადგილი, უკან ჩამოიტოვეს “სპარტაკის”, “ბურევესტნიკის”, “კოლმეურნეს”, “განთიადის” წარმომადგენლები.
ჯერ კიდევ 1973 წელს, როცა ნუგზარი სრულიად ახალგაზრდა მწვრთნელი იყო, ჩვენი სახელოვანი ფალავანი გურამ საღარაძე “ლელოს” ფურცლებზე წერდა: “მე პირადად მივესალმები დაუზარელ და ხალისიან ნუგზარს. მან ბევრი ნიჭიერი ახალგაზრდა მოძებნა და თავდაუზოგავად მუშაობს მათთან. დარწმუნებული ვარ, რომ ახალგაზრდა მწვრთნელი მალე მოიმკის თავისი შრომის ნაყოფს”.
და მოიმკა კიდეც. თუმცა ყველაფერი ამით არ დამთავრებულა. მოსამკელი კიდევ დარჩა და მწვრთნელი კვლავაც ახალგაზრდული შემართებით, ახალი სპორტული მწვერვალების დასაპყრობად მიუძღვის შეგირდებს.
თ. თომაშვილი
წყარო: “ლელო”
